Filozoficzno-prawne ujęcie myśli Hipokratesa
Abstrakt
Medycyna oraz prawo medyczne już od czasów starożytnych są zagadnieniami budzącymi zainteresowanie wśród filozofów, lekarzy i prawników. To ujęcie historyczne pozwala zaś lepiej zrozumieć istotę medycyny. Przysięga Hipokratesa jest istotnym fundamentem etyki medycznej stanowiącej nieodłączną podstawę rzetelnego wykonywania zawodu lekarza. Składa się z dziewięciu części, które dotyczą przymiotów, wartości i postawy lekarza, jak również konkretnych obowiązków wobec pacjenta oraz etycznego charakteru relacji między pacjentem a lekarzem. Celem artykułu jest analiza myśli filozoficznej „ojca medycyny” – Hipokratesa. Koncepcja racjonalno-empiryczna praktykowana przez lekarza z Kos stała się podstawą medycyny. Jego myśl oparta jest na holistycznym podejściu do człowieka, pacjenta oraz jego zdrowia. Etos hipokratejski zawiera zbiór zasad etycznych, którymi powinien kierować się lekarz. Interpretacja przysięgi Hipokratesa i jej ujęcie w kontekście współczesnej praktyki medycznej pozwoli na ukazanie nowych wyzwań, przed którymi postawieni zostali przedstawiciele zawodów medycznych.
Słowa kluczowe:
Hipokrates, Corpus Hippocraticum, filozofia, medycyna, prawo medyczne, etykaBibliografia
Źródła
Deklaracja Genewska przyjęta przez 2. Zgromadzenie Ogólne Światowego Stowarzyszenia Lekarzy (WMA), Genewa, Szwajcaria, wrzesień 1948 r. Pobrano z https://nil.org.pl/uploaded_files/art_1585658759_deklaracja-genewska2.pdf (3.03.2026).
Kodeks Etyki Lekarskiej, Załącznik do uchwały nr 5 Nadzwyczajnego XVI Krajowego Zjazdu Lekarzy z dnia 18 maja 2024 r. Pobrano z https://nil.org.pl/uploaded_images/1723037323_kel-2305.pdf (3.03.2026).
Arystoteles. (2008). Polityka (tłum. L. Piotrowicz). Warszawa: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, DeAgostini.
Platon. (2004). Protagoras (tłum. L. Regner). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Literatura
Biesaga, T. (2006). Przysięga Hipokratesa a etyka medyczna. Medycyna Praktyczna, 7/8, 20−25.
Biesaga, T. (2014). Spór o podstawy etyki medycznej. Kraków: Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie. Wydawnictwo Naukowe.
Brzeziński, T. (2016). Zdrowie i choroba w starożytności i średniowieczu. W: T. Brzeziński (red.), Historia medycyny (s. 81−113). Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
Bujalkova, M. (2001). Hippocrates and His Principles of Medical Ethics. Bratislavské Lekárske Listy, 102(2), 117−120.
Chervenak, F. A., McCullough, L. B. (1992). What Is Obstetric Ethics? Clinical Obstetrics and Gynecology, 35(4), 709−719. doi: 10.1097/00003081-199212000-00003
Domosławski, Z. (2007). Wprowadzenie do medycyny. Jelenia Góra: Kolegium Karkonoskie w Jeleniej Górze. Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa.
Edelstein, L. (1967). Ancient Medicine. Selected Papers of Ludwig Edelstein (red. O. Temkin, C. L. Temkin). Baltimore: Johns Hopkins University Press.
Emery, A. E. (2013). Hippocrates and the Oath. Journal of Medical Biography, 21(4), 198−199. doi: 10.1177/0967772013513395
Gajda, Z. (2021). Historia medycyny dla każdego. Warszawa: Wydawnictwo Fronda.
Helidonis, E. S., Prokopakis, E. P. (2001). The Contribution of Hippocratic Oath in Third Millennium Medical Practice. American Journal of Otolaryngology, 22(5), 303−305. doi: 10.1053/ajot.2001.26502
Iyalomhe, G. B., Imomoh, P. A. (2007). Ethics of Clinical Trials. Nigerian Journal of Medicine, 16(4), 301−306. doi: 10.4314/njm.v16i4.37326
Jotterand, F. (2005). The Hippocratic Oath and Contemporary Medicine: Dialectic Between Past Ideals and Present Reality? Journal of Medicine and Philosophy, 30(1), 107–128. doi: 10.1080/03605310590907084
Katsambas, A., Marketos, S. G. (2007). Hippocratic Messages for Modern Medicine (the Vindication of Hippocrates). Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology, 21(6), 859−861. doi: 10.1111/j.1468-3083.2007.02231.x
Koch, T. (2014). The Hippocratic Thorn in Bioethics’ Hide. Cults, Sects, and Strangeness. The Journal of Medicine and Philosophy: A Forum for Bioethics and Philosophy of Medicine, 39(1), 75–88. doi: 10.1093/jmp/jht056
Krajewska, J., Głusiuk, A. (2016). Epidemie. Księgi I i III Hipokratesa oraz w greckiej i rzymskiej historiografii od starożytności do wczesnego średniowiecza. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego.
Krajewska, J. (2018). Nie tylko „O sztuce lekarskiej” w wybranych pismach Corpus Hippocraticum. Saeculum Christianum, 25, 54−62.
Lagay, F. (2002). The Legacy of Humoral Medicine. Virtual Mentor, 4(7), 206−208. doi: 10.1001/virtualmentor.2002.4.7.mhst1-0207
Łuczkiewicz, H. (1864). Aforyzmy i rokowania Hipokratesa oraz przysięga wykonywana przez lekarzy kapłanów Eskulapa. Warszawa: Drukarnia Rządowa.
Markatos, S. G. (1993). Hippocrates the Koan: The Father of Rational Medicine. W: H. Okabe (red.), Hippocrates Symposium (s. 7−14). Tokyo: Springer Japan.
Pellegrino E. D., Thomasma D. C. (1988). For the Patient’s Good. The Restoration of Beneficence in Health Care. New York: Oxford University Press.
Schott, H. (2002). Kronika medycyny (tłum. B. Floriańczyk, M. Dutkiewicz, A. Zaniewska). Warszawa: Wydawnictwo Horyzont.
Szumowski, W. (2005). Historia medycyny filozoficznie ujęta. Kęty: Wydawnictwo Marek Derewiecki.
Tsiompanou, E., Marketos, S. G. (2013). Hippocrates: Timeless Still. Journal of the Royal Society of Medicine, 106(7), 288−292. doi: 10.1177/0141076813492945
Veatch, R. M. (1995). Medical Codes and Oaths II. Ethical Analysis. W: W. T. Reich (red.), Encyclopedia of Bioethics (wyd. 2, s. 1427–1435). New York: Simon and Shuster MacMillan.
Wesoły, M. (2003). Hipokrates z Kos. W: A. Maryniarczyk (red.), Powszechna encyklopedia filozofii (t. 4, s. 470−471). Lublin: Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu.
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
