Crowdfunding jako nowe podejście w dostępie do kapitału: systematyka, typologia oraz analiza rynku w Europie
Andrzej Kuciński
Akademia im. Jakuba z Paradyża w Gorzowie Wielkopolskim , Polskahttps://orcid.org/0000-0002-8988-8872
Abstrakt
We współczesnej gospodarce obserwuje się rosnące znaczenie finansowania alternatywnego, a crowdfunding stanowi jego istotny element. Crowdfunding to metoda
pozyskiwania kapitału na realizację różnego rodzaju przedsięwzięć przez przedsiębiorców, organizacje non-profit, artystów czy osoby prywatne. W praktyce wykształciły się cztery główne rodzaje crowdfundingu: donacyjny, pożyczkowy, udziałowy oraz z nagrodami, pozwalając uczestnikom rynku dostosować różne modele finansowania do ich oczekiwań. Celem artykułu jest ukazanie istoty crowdfundingu oraz przeprowadzenie oceny rozwoju rynku finansowania alternatywnego (crowdfundingu) w Europie w latach 2015–2023. Do realizacji przyjętego celu wykorzystano metody badawcze: przegląd i krytyczną analizę literatury przedmiotu oraz desk research. Przeprowadzona analiza pozwala na identyfikację kluczowych trendów i wyzwań stojących przed rynkiem finansowania alternatywnego w Europie, będącym źródłem kapitału dla różnych podmiotów.
Słowa kluczowe:
alternatywne źródła kapitału, crowdfunding, ekonomia tłumu, tłumBibliografia
Akty prawne
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/1503 z dnia 7 października 2020 r. w sprawie europejskich dostawców usług finansowania społecznościowego dla przedsięwzięć gospodarczych oraz zmieniające rozporządzenie (UE) 2017/1129 i dyrektywę (UE) 2019/1937, Dz. Urz. UE L 347 z 20.10.2020, s. 1–49.
Pozostałe źródła
An official website of the European Union. Pobrano z https://single-market-economy.ec.europa.eu/access-finance/guide-crowdfunding/what-crowdfunding/crowd-funding-explained_en (8.04.2025).
ICR [Investment Climate Reforms] Facility. (2021). Crowdfunding: An Opportunity to Increase Access to Finance for MSMEs in ACP Countries. Brussels.
European Securities and Markets Authority (ESMA). (2025). ESMA Market Report. Crowdfunding in the EU 2024. Paris. doi: 10.2856/4327037
Literatura
Alonso, O., Rose, D. E., Stewart, B. (2008). Crowdsourcing for Relevance Evaluation. ACM SIGIR Forum, 42(2), 9–15. doi: 10.1145/1480506.1480508
Bakalarz, T. (2019). Zatrudnienie za pośrednictwem platformy internetowej jako przejaw „uberyzacji” pracy. Przegląd Prawa i Administracji, 117, 9–20. doi: 10.19195/0137-1134.117.1
Brabham, D. C. (2008). Moving the Crowd at iStockphoto: The Composition of the Crowd and Motivations for Participation in a Crowdsourcing Application. First Monday, 13(6). doi: 10.5210/fm.v13i6.2159
Belleflamme, P., Lambert, T., Schwienbacher, A. (2014). Crowdfunding: Tapping the Right Crowd. Journal of Business Venturing, 29(5), 585–609. doi: 10.1016/j.jbusvent.2013.07.003
Burkett, E. A. (2011). Crowdfunding Exemption? Online Investment Crowdfunding and U.S. Securities Regulation. Transactions: The Tennessee Journal of Business Law, 13(1), 63–106. doi: 10.70658/4486-1457.1235
Cegielska, E. (2024). Crowdfunding for and against. Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządzanie [Scientific Papers of Silesian University of Technology Organization and Management Series], 197, 73–85. doi: 10.29119/1641-3466.2024.197.5
Chandna, V. (2022). Social Entrepreneurship and Digital Platforms: Crowdfunding in the Sharing-Economy Era. Business Horizons, 65(1), 21–31. doi: 10.1016/j.bushor.2021.09.005
Chrons, O., Sundell, S. (2011). Digitalkoot: Making Old Archives Accessible Using Crowdsourcing. W: L. Ahn, P. G. Ipeirotis (Eds.), Proceedings of the 11th AAAI Conference on Human Computation (AAAIWS’11-11) (s. 20–25). San Francisco.
Czeszejko-Sochacki, W. (2023). Crowdfunding – finansowanie społecznościowe. Aspekty prawne. Warszawa: Wydawnictwo Wolters Kluwer.
Dang, H., Nguyen, T., To, H. (2013). Maximum Complex Task Assignment: Towards Tasks Correlation in Spatial Crowdsourcing. W: E. Weippl, M. Indrawan-Santiago,
M. Steinbauer, G. Kotsis, I. Khalil (red.), Proceedings: The 15th of International Conference on Information Integration and Web-based Applications & Services (IIWAS ’13) (s. 77–81). New York: Association for Computing Machinery. doi: 10.1145/2539150.2539243
Das, R., Vukovic, M. (2011). Emerging Theories and Models of Human Computation Systems: A Brief Survey. W: Proceedings of the 2nd International Workshop on Ubiquitous Crowdsouring (UbiCrowd’11) (s. 1–4). New York: Association for Computing Machinery. doi: 10.1145/2030100.203010268
De Buysere, K., Gajda, O., Kleverlaan, R., Marom, D., Klaes, M. (2012). A Framework for European Crowdfunding. European Crowdfunding Network (ECN). Pobrano z http://www.europecrowdfunding.org/european_crowdfunding_framework (8.04.2025).
Dziuba, D. T. (2015). Ekonomika crowdfundingu. Zarys problematyki badawczej. Warszawa: Wydawnictwo Difin.
Estellés-Arolas, E., González-Ladrón-de-Guevara, F. (2012). Towards an Integrated Crowdsourcing Definition. Journal of Information Science, 38(2), 189–200. doi: 10.1177/0165551512437638
Fraternali, P., Castelletti, A., Soncini-Sessa, R., Vaca Ruiz, C., Rizzoli, A. E. (2012). Putting Humans in the Loop: Social Computing for Water Resources Management. Environmental Modelling & Software, 37, 68–77. doi: 10.1016/j.envsoft.2012.03.002
Gemra, K. (2019). Crowdfunding udziałowy, jako forma finansowania rozwoju przedsiębiorstwa. Kwartalnik Nauk o Przedsiębiorstwie, 52(3), 47–55. doi: 10.5604/01.3001.0013.4789
Haas, P., Blohm, I., Leimeister, J. M. (2014). An Empirical Taxonomy of Crowdfunding Intermediaries. W: M. D. Myers, D. W. Straub (red.), Proceeding of the International Conference on Information Systems. Building a Better World through
Information Systems ICIS 2014, Auckland, New Zealand, December 14-17, 2014 (s. 1–18). Auckland: Association for Information Sytems. Pobrano z https://dblp.org/db/conf/icis/icis2014.html (7.03.2026).
Hadačová, D., Maličká, L. (2022). Reward-Based Crowdfunding. How to Make It Work?. Theory, Methodology, Practice – Review of Business and Management, 18(1), 45–59. doi: 10.18096/TMP.2022.01.04
Howe, J. (2006). The Rise of Crowdsourcing. Wired Magazine, 14(6). Pobrano z http://www.wired.com/wired/archive/14.06/crowds_pr.html (4.04.2025).
Janczewski, J. (2017). Konsumpcja współdzielona a przedsiębiorczość. Przedsiębiorczość – Edukacja, 13, 262–274. doi: 10.24917/20833296.13.19
Jasiuk, E., Wosiek, R. (2022). Crowdfunding jako źródło finansowania przedsiębiorstw w Polsce – problemy ekonomiczne i prawne. Ius Novum, 16(1), 27–44 doi: 10.26399/iusnovum.v16.1.2022.2/e.jasiuk/r.wosiek
Kalinowski, S. (2017). Niepewność pracy w perspektywie uberyzacji gospodarki. W: Z. Galor, S. Kalinowski, U. Kozłowska (red.), Marginalizacja a rozwój społeczny — między teraźniejszością i przeszłością (s. 47–60). Bielefeld: Societas Pars Mundi.
Kamarubahrin, A. F., Muhamed, N. A., Radzi, R. M., Nazarie, W. N. F. W. M., Kamaruddin, M. I. H. (2023). Donation-Based Crowdfunding: Systematic Literature Review. Journal of Islamic Finance, 12(2), 11–20. doi: 10.31436/jif.v12i2.821
Kappel, T. (2009). Ex Ante Crowdfunding and the Recording Industry: A Model for the U.S. Loyola of Los Angeles Entertainment Law Review, 29(3), 375–385. Pobrano z https://digitalcommons.lmu.edu/elr/vol29/iss3/3 (17.02.2026).
Kordela, D. (2016). Crowdfunding w Polsce – koncepcja finansowania społecznościowego. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 436, 143–153. doi: 10.15611/pn.2016.436.15
Kozioł-Nadolna, K. (2024). Rola crowdfundingu udziałowego w finansowaniu przedsiębiorstw w Polsce. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 86(2), 259–278. doi: 10.14746/rpeis.2024.86.2.13
Król, K. (2013). Crowdfunding. Od pomysłu do biznesu, dzięki społeczności. Warszawa: Crowdfunding.pl.
Lofi, C., Selke, J., Balke, W. T. (2012). Information Extraction Meets Crowdsourcing. A Promising Couple. Datenbank Spektrum, 12, 109–120. doi: 10.1007/s13222-012-0092-8
Majewski, P. (2020). Crowdfunding – cechy i typologia. Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics, 1(301), 139–152. doi: 10.33119/GN/116618
Malinowski, B. F., Giełzak, M. (2015). Crowdfunding. Zrealizuj swój pomysł ze wsparciem cyfrowego tłumu. Gliwice: Wydawnictwo Helion.
Mollick, E. (2014). The Dynamics of Crowdfunding: An Exploratory Study. Journal of Business Venturing, 29(1), 1–16. doi: 10.1016/j.jbusvent.2013.06.005
Niedzielski, P., Henhappel, S., Łobacz, K., Klimek, J., Klimek, J. A. (2023). The Importance of Crowdsourcing in Building the Competitive Advantage of Polish Enterprises. Effect of Creative Social Culture. Zeszyty Naukowe Akademii Górnośląskiej, 12, 276–283. doi: 10.53259/2023.12.26
Pauka, M., Trzebiński, A. A., Gemra, K., Majewski, P., Swacha-Lech, M. (2023). Equity crowdfunding jako źródło finansowania. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu.
Ribiere, V. M., Tuggle, F. D. (2010). Fostering Innovation with KM 2.0. VINE. The Journal of Information and Knowledge Management Systems, 40(1), 90–101. doi: 10.1108/03055721011024955
Schwienbacher, A., Larralde, B. (2010). Crowdfunding of Small Entrepreneurial Ventures. doi: 10.2139/ssrn.1699183. Pobrano z https://ssrn.com/abstract=1699183 (17.02.2026).
Shneor, R., Wenzlaff, K., Boyko, K., Baah-Peprah, P., Odorović, A., Okhrimenko, O. (2024). European Crowdfunding Market Report 2023. University of Agder Crowdfunding Research Center. doi: 10.5281/zenodo.1061795670
Stefanelli, V., Ferilli, G. B., Boscia, V. (2022). Exploring the Lending Business Crowdfunding to Support SMEs’ Financing Decisions. Journal of Innovation & Knowledge, 7(4), 1–11. doi: 10.1016/j.jik.2022.100278
Wieczerzycki, M. (2014). Usługa finansowania społecznościowego – crowdfundingu – jako przedmiot współpracy przedsiębiorstw. Studia Oeconomica Posnaniensia, 2(1), 99–114.
Ziegler, T., Shneor, R., Wenzlaff, K., Suresh, K., Ferri de Camargo Paes, F., Mammadova, L., …
Knaup, Ch. (2021). The 2nd Global Alternative Finance Market Benchmarking Report. Cambridge: Cambridge Centre for Alternative Finance. Pobrano z https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3878065 (17.02.2026).
Akademia im. Jakuba z Paradyża w Gorzowie Wielkopolskim https://orcid.org/0000-0002-8988-8872
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
