Przebieg prac nad projektami rozporządzeń zmieniających rozporządzenie w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach (2024–2025)
Piotr Stanisz
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II , Polskahttps://orcid.org/0000-0002-2437-8513
Dariusz Walencik
Uniwersytet Opolski , Polskahttps://orcid.org/0000-0002-1027-3980
Abstrakt
Niniejsze opracowanie koncentruje się na przebiegu prac nad projektami rozporządzeń, wydanych przez Ministra Edukacji dnia 26 lipca 2024 r. oraz 17 stycznia 2025 r., w celu zmiany rozporządzenia z dnia 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizacji nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach. Celem analiz jest odpowiedź na pytania o przyczyny konfrontacyjnego stanowiska zajętego w tej sprawie przez przedstawicieli ministerstwa – z jednej strony, i reprezentantów kościołów i innych związków wyznaniowych – z drugiej. O ile bowiem poza dyskusją pozostaje fakt nieosiągnięcia pomiędzy nimi jakiegokolwiek porozumienia, o tyle winą za ten stan rzeczy obarczane bywają obie strony. Obok twierdzeń o rażącym niedopełnieniu obowiązków przez przedstawicieli resortu edukacji formułowane są zarzuty o brak woli współpracy i dialogu po stronie kościelnej. Przeprowadzona analiza dostępnej dokumentacji, zgromadzonej przede wszystkim na stronach Rządowego Centrum Legislacji, prowadzi do wniosku, że przedstawiciele ministerstwa od początku odrzucali potrzebę poszukiwania konsensusu z władzami kościołów i innych związków wyznaniowych, sprowadzając określony w art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty wymóg działania „w porozumieniu” z nimi wyłącznie do obowiązku „zebrania informacji i wymiany poglądów o stanowiskach wszystkich kościołów i związków wyznaniowych zainteresowanych nauczaniem religii w szkołach publicznych”. W tej sytuacji nie może dziwić, że reprezentanci wspólnot religijnych koncentrowali się na krytyce ministerialnych projektów oraz kwestiach proceduralnych. Jednak zarzucanie im braku woli dialogu nie znajduje potwierdzenia w zajmowanych przez nich stanowiskach.
Słowa kluczowe:
kościoły i inne związki wyznaniowe, relacje państwo–Kościół, spółuczestnictwo w wydawaniu rozporządzenia, nauka religii, system oświatyBibliografia
Abramowicz A., Równouprawnienie związków wyznaniowych w prawie polskim, Lublin 2018.
Bernaciński Ł., Uwagi do projektu rozporządzenia Ministra Edukacji zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach (wersja z dnia 30 września 2024 r.), Kultura Prawna 2024, t. 7, DOI: 10.37873/legal.2024.7.136.
Borecki P., Komisja wspólna rządu RP i Episkopatu Polski oraz inne kolegialne formy relacji między państwem a związkami wyznaniowymi, w: Prawo państwowe a prawo wewnętrzne związków wyznaniowych. Pamiętnik VII Zjazdu Katedr i Wykładowców Prawa Wyznaniowego.
Gniezno 11–12 IX 2010, red. K. Krasowki, M. Materniak-Pawłowska, M. Stanulewicz, Poznań 2010.
Borecki P., Konstytucyjność regulacji szkolnej nauki religii (głos w dyskusji), Studia Prawnicze 2008, nr 2.
Dudek D., Równouprawnienie kościołów i związków wyznaniowych na tle konstytucyjnych zasad prawa wyznaniowego, w: Prawo wyznaniowe w systemie prawa polskiego, red. A. Mezglewski, Lublin 2004.
Krukowski J., Konstytucyjny model stosunków między Państwem a Kościołem w III Rzeczypospolitej, w: Prawo wyznaniowe w systemie prawa polskiego, red. A. Mezglewski, Lublin 2004.
Mezglewski A., Polski model edukacji religijnej w szkołach publicznych. Aspekty prawne, Lublin 2009.
Niedziółka J., Rozporządzenie Ministra Edukacji zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach – uwagi krytyczne, Przegląd Prawa Wyznaniowego 2023, t. 15.
Pilich M., Prawne aspekty nauczania religii i krzewienia religijności w szkołach publicznych, w: Obecność religii w publicznym systemie oświaty w aspekcie prawnym, red. T.J. Zieliński, Warszawa 2012.
Stanisz P., Instytucjonalne formy dialogu państwa ze związkami wyznaniowymi w Rzeczypospolitej Polskiej, w: Kościoły i inne związki wyznaniowe w służbie dobru wspólnemu, red. W. Uruszczak, K. Krzysztofek, M. Mikuła, Kraków 2014.
Stanisz P., Walencik D., Tryb nowelizacji rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 roku w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach, Studia z Prawa Wyznaniowego 2024, t. 27.
Strzała M., The 2024–2025 Changes in Religious Instruction in Polish Public Schools and Their Legality, Studia z Prawa Wyznaniowego 2025, t. 28.
Szymanek J., Stosunki wyznaniowe we współczesnej Polsce (elementy prawa i praktyki), w: Polska w Unii Europejskiej a stosunki wyznaniowe, red. Cz. Janik, Toruń 2005.
Walencik D., Konsensualna regulacja stosunków między państwem a związkami wyznaniowymi w Rzeczypospolitej Polskiej, w: Kościół a polityka, red. M. Worbs, Opole 2011.
Zieliński T.J., Merytoryczne i legislacyjne uwagi do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 1992 r. dotyczącego nauczania religii i etyki, Studia z Teorii Wychowania 2023, t. 14, nr 4.
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II https://orcid.org/0000-0002-2437-8513
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autor oświadcza, że utwór jest dziełem oryginalnym i nie narusza jakichkolwiek praw osobistych lub majątkowych osób trzecich oraz, że jego prawa autorskie do utworu nie są ograniczone w zakresie objętym umową podpisywaną z Wydawcą.
Autor publikacji przenosi nieodpłatnie na Wydawcę autorskie prawa majątkowe do składanego do publikacji Utworu (artykułu) bez ograniczeń czasowych i terytorialnych na następujących polach eksploatacji:
a) wytwarzanie, utrwalanie i zwielokrotnianie określoną techniką egzemplarzy Utworu, w tym techniką drukarską, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową;
b) wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy Utworu, oraz rozpowszechnianie w postaci otwartego dostępu, zgodnie z treścią licencji Creative Commons Uznanie Autorstwa 4.0 Międzynarodowa (zwanej również jako CC BY), dostępnej pod adresem: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.pl;
c) włączenie Utworu w skład utworu zbiorowego;
d) opublikowanie na stronie internetowej czasopisma, publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, oraz publiczne udostępnianie Utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do nich dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym;
e) wprowadzanie Utworu w postaci elektronicznej na platformy elektroniczne lub inne wprowadzanie Utworu w postaci elektronicznej do Internetu lub innej sieci.
Przeniesienie autorskich praw majątkowych do utworu następuje nieodpłatnie, z chwilą podpisania umowy.
