Dowód elektroniczny w ogólnym postępowaniu administracyjnym w Polsce i w Ukrainie
Abstrakt
Artykuł jest poświęcony procesowi cyfryzacji dowodzenia w postępowaniu administracyjnym Polski i Ukrainy. Głównym celem badawczym jest rekonstrukcja istoty dokumentu elektronicznego oraz komparatywna ocena jego mocy dowodowej w procesie ustalania stanu faktycznego. Wykorzystując metodę dogmatyczno-empiryczną i prawno-porównawczą, sformułowano dwie tezy badawcze: 1) efektywność ustalania stanu faktycznego przy użyciu dowodów elektronicznych zależy od systemowej interoperacyjności usług zaufania i standardów technicznych; 2) pełne wykorzystanie dowodów elektronicznych jest determinowane poziomem kompetencji cyfrowych organów i stron, co może stanowić barierę w realizacji zasady dostępności cyfrowej organów administracji. Rozważania potwierdzają postawione tezy, dowodząc, że – mimo zasady równej mocy dowodowej – realizacja standardu dowodu elektronicznego może napotykać na bariery technologiczne i kompetencyjne. Ponadto prowadzą do wniosku, że system ukraiński wykazuje większą dynamikę w kierunku automatyzacji postępowania. W konkluzji, w odpowiedzi na postawione tezy sformułowano postulaty harmonizacji standardów międzynarodowych niezbędne dla wzajemnego uznawania dowodów w dobie integracji Ukrainy z UE, wskazano konieczność zastępowania tradycyjnej formy pisemnej trwałym nośnikiem elektronicznym oraz potrzebę systemowego wsparcia kompetencji cyfrowych pracowników organów administracji.
Słowa kluczowe:
dowód elektroniczny, elektroniczny dokument urzędowy, elektroniczny dokument zagraniczny, cyfryzacja postępowania administracyjnego, elektroniczny dowód nienazwanyBibliografia
Błażewski M., Automatyzacja pozyskiwania i analizowania danych jako przejaw informatyzacji czynności materialno-technicznych organów administracji publicznej podejmowanych w toku postępowania administracyjnego, w: Kierunki rozwoju jurysdykcji administracyjnej, red. M. Szewczyk, L. Staniszewska, M. Kruś, Warszawa 2022.
Бойко I.В., Зима О.Т., Соловйова О.М., Адміністративна процедура: конспектлекцій, заред. І.В. Бойко, Харків 2018 [Bojko I.V., Zima O.T., Solovjova O.M., Admìnìstrativna procedura: konspektlekcìj, zared. Ì.V. Bojko, Harkìv 2018].
Буханевич О., Проблеми впровадження електронних адміністративних послуг в Україні, Науковий вісник Херсонського державного університету, серія «Юридичні науки», 2015, випуск 3, том 2 [Buhanevič O., Problemi vprovadžennâ elektronnih admìnìstrativnih poslug v Ukraïnì, Naukovij vìsnikh Hersons'kogo deržavnogo unìversitetu, seria Ûridičnì nauki, 2015, vipusk 3, t. 2].
Bulat I., Pankevych I., Electronic Governance in EU Member States and Candidate Countries (Using the Example of Poland and Ukraine): Comparative Legal Analysis, Kwartalnik Prawa Międzynarodowego 2023, t. 4, nr 4.
Czubik P., Legalizacja krajowa dokumentów zagranicznych przeznaczonych do obrotu prawnego w Polsce oraz dokumentów krajowych przeznaczonych do obrotu prawnego za granicą. Czynności notarialne konsula, Kraków 1998.
Czubik P., Elektroniczne klauzule apostille i elektroniczna weryfikacja autentyczności klauzul – zarys problematyki, Nowy Przegląd Notarialny 2009, nr 3.
Eysymontt M., The ‘mObywatel’ Application as a Sign of the Increase of Information of the Polish Society – Critical Remarks on the Practical Applicability of the Tool, Acta Iuridica Resoviensa 2022, nr 3 (38), DOI: 10.15584/actaires.2022.3.4.
Gajda-Durlik M., Use of Information Technologies in Administrative Evidence Proceedings – Selected Issues, Dyskurs Prawniczy i Administracyjny 2022, nr 2, DOI: 10.34768/dpia.2022.2.257.
Gajda-Durlik M., Dowód z dokumentu elektronicznego w ogólnym postępowaniu administracyjnym, Dyskurs Prawniczy i Administracyjny 2025, nr 1, DOI: 10.61823/dpia.2025.1.524.
Geburczyk F., Automatyzacja załatwiania spraw w administracji samorządowej a gwarancje procesowe jednostek. Uwagi de lege ferenda w kontekście ogólnego rozporządzenia o ochronie danych (RODO), Samorząd Terytorialny 2021, nr 5.
Хлібороб H.Є., Місце та застосування нового Закону «Про адміністративну процедуру» у регулюванні публічних е-послуг [Hlìborob H.Ê., Mìsce ta zastosuvannâ novogo Zakonu «Pro admìnìstrativnu proceduru» u regulûvannì publìčnih e-poslug] ScienceRise: Juridical Science 2024, nr 1 (27), DOI: 10.15587/2523-4153.2024.301635.
Колпаков В.К., Лекція на тему «Стандарти доказування в адміністративному судочинстві», Юридичний науковий електронний журнал 2021, № 1 [Kolpakov V.K., Lekcìâ na temu «Standarti dokazuvannâ v admìnìstrativnomu sudočinstvì», Ûridičnij naukovij elektronnij žurnal 2021, nr 1].
T. Kosicki, w: B. Kwiatek, A. Skóra, Aplikacja mObywatel. Komentarz, Warszawa 2025.
Козинець І.Г., Кравченко В.Я., Окремі питання доказів та доказування в адміністративному судочинстві на сучасному етапі, Юридичний науковий електронний журнал 2021, № 2 [Kozinec' Ì.G., Kravčenko V.Â., Okremì pitannâ dokazìv ta dokazuvannâ v admìnìstrativnomu sudočinstvì na sučasnomu etapì, Ûridičnij naukovij elektronnij žurnal 2021, nr 2].
Микитюк М.А., Сопільник Л.І., Сутність публічних електронних послуг та їх адміністративно-правове регулювання, Академічні візії 2023, № 17 [Mikitûk M.A.,
Sopìl'nik L.Ì., Sutnìst' publìčnih elektronnih poslug ta ïh admìnìstrativno-pravove regulûvannâ, Akademìčnì vìzìï 2023, nr 17], DOI: 10.5281/zenodo.10077646.
Kwiatek B., Dokument elektroniczny w ogólnym postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2020.
Kwiatek B., Dowody doręczenia elektronicznego w ogólnym postępowaniu administracyjnym, Studia Prawnoustrojowe 2024, nr 65.
Kwiatek B., Skóra A., Szelągowska K., w: Doręczenia elektroniczne. Komentarz, red. M. Adamczyk,
K. Wach, B. Kwiatek, A. Skóra, K. Szelągowska, Warszawa 2023 [wyd. el. LEX]. Політанський В.С., Організаційно-правові засади функціонування електронного урядування в Україні, Кропивницький 2024 [Polìtans'kij V.S., Organìzacìjno-pravovì zasadi funkcìonuvannâ elektronnogo urâduvannâ v Ukraïnì, Kropivnic'kij 2024].
Sibiga G., „Odwrócona cyfryzacja” w postępowaniu administracyjnym ogólnym po nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego z 16.4.2020 r., Monitor Prawniczy 2020, nr 18.
Sibiga G., Zasada wykorzystania pism generowanych automatycznie do załatwienia indywidualnej sprawy administracyjnej (art. 14 § 1b KPA). Podstawa prawna czy zasada kierunkowa dla automatycznego podejmowania decyzji?, Monitor Prawniczy (dodatek specjalny) 2023, nr 6.
Szczepaniak S., Zasada pisemności w Kodeksie postępowania administracyjnego w nowym ujęciu, Monitor Prawniczy (dodatek specjalny) 2023, nr 6.
Siedlecki W., Postępowanie cywilne, Warszawa 1972.
Волох O., Генезис електронного урядування в Україні, Підприємництво, господарство і прав 2017, № 2 [Voloh O., Genezis elektronnogo urâduvannâ v Ukraïnì, Pìdpriêmnictvo, gospodarstvo ì praw 2017, nr 2].
Wilbrandt-Gotowicz M., Czaplicki K., Gryszczyńska A., Świerczyński M., Świtała K., Wojsyk K., w: Doręczenia elektroniczne. Komentarz, red. M. Wilbrandt-Gotowicz, K. Czaplicki, A. Gryszczyńska, M. Świerczyński, K. Świtała, K. Wojsyk, wyd. 2, Warszawa 2025.
Ziółkowska A., Foreign Document in the Administrative Proceedings, w: Free Movement of Goods and Persons across the Polish-Czech-Slovak Borders Legal Differences and Similarities, Katowice 2012.
Ziółkowska A., Postępująca informatyzacja administracji publicznej a wykluczenie cyfrowe obywateli, czyli czy istnieje zagrożenie inkluzji administracji publicznej? Przyczynek do dyskusji, w: Administracja w demokratycznym państwie prawa. Księga jubileuszowa Profesora Czesława Martysza, red. A. Matan, Warszawa 2022.
Uniwersytet Śląski w Katowicach https://orcid.org/0000-0002-9933-2667
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autor oświadcza, że utwór jest dziełem oryginalnym i nie narusza jakichkolwiek praw osobistych lub majątkowych osób trzecich oraz, że jego prawa autorskie do utworu nie są ograniczone w zakresie objętym umową podpisywaną z Wydawcą.
Autor publikacji przenosi nieodpłatnie na Wydawcę autorskie prawa majątkowe do składanego do publikacji Utworu (artykułu) bez ograniczeń czasowych i terytorialnych na następujących polach eksploatacji:
a) wytwarzanie, utrwalanie i zwielokrotnianie określoną techniką egzemplarzy Utworu, w tym techniką drukarską, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową;
b) wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy Utworu, oraz rozpowszechnianie w postaci otwartego dostępu, zgodnie z treścią licencji Creative Commons Uznanie Autorstwa 4.0 Międzynarodowa (zwanej również jako CC BY), dostępnej pod adresem: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.pl;
c) włączenie Utworu w skład utworu zbiorowego;
d) opublikowanie na stronie internetowej czasopisma, publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, oraz publiczne udostępnianie Utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do nich dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym;
e) wprowadzanie Utworu w postaci elektronicznej na platformy elektroniczne lub inne wprowadzanie Utworu w postaci elektronicznej do Internetu lub innej sieci.
Przeniesienie autorskich praw majątkowych do utworu następuje nieodpłatnie, z chwilą podpisania umowy.
