Ramy prawne i proceduralne dotyczące odszkodowań za szkody wyrządzone dzikiej przyrodzie w Republice Mołdawii – wyzwania i mechanizmy
Igor Trofimov
Academy „Ștefan cel Mare” of Ministry of Internal Affairs, Moldova , Mołdawia - Republikahttps://orcid.org/0009-0009-1075-5224
Evghenia Gugulan
Academy „Stefan cel Mare” of the Ministry of Internal Affairs , Mołdawia - Republikahttps://orcid.org/0000-0002-5960-1164
Luminita Diaconu
Academy of Economic Studies of Moldova , Mołdawia - Republikahttps://orcid.org/0000-0002-6736-6344
Abstrakt
Królestwo zwierząt stanowi istotny element ekosystemów, dlatego jego niszczenie ma ogromny wpływ na globalną równowagę przyrodniczą. W Republice Mołdawii występują gatunki zwierząt objęte ochroną prawną, a wyrządzone im szkody mogą mieć poważne konsekwencje dla istniejącej równowagi bioróżnorodności. Głównym celem niniejszej pracy jest określenie prawnych i praktycznych konsekwencji procesu naprawiania szkód wyrządzonych zwierzętom żyjącym dziko na terenie Republiki Mołdawii. Temat ten różni się specyfiką od obszaru odszkodowań cywilnych. Ramy prawne regulujące tę dziedzinę wykluczają bowiem możliwość uwolnienia sprawcy od odpowiedzialności, opierają się na obiektywnych zasadach odpowiedzialności i ustanawiają odszkodowanie jako jedyny środek zadośćuczynienia. Ich celem jest ochrona różnorodności biologicznej i równowagi ekologicznej. Zastosowana metodologia badawcza ma na celu porównanie prawnych i proceduralnych ram naprawy szkód wyrządzonych zwierzętom w Mołdawii, zidentyfikowanie luk prawnych oraz zaproponowanie sposobów udoskonalenia mechanizmów prawnych służących ochronie przyrody i rekompensacie szkód wyrządzonych środowisku. Niniejsza analiza w znacznym stopniu przyczyni się do identyfikacji skutecznych mechanizmów zapobiegania aktom niszczenia przedstawicieli królestwa zwierząt.
Jednocześnie w proponowanym studium autorzy przeanalizują krajowe regulacje dotyczące ochrony królestwa zwierząt, a także zbadają zastosowanie przepisów w kontekście proceduralnego naprawiania szkód wyrządzonych królestwu zwierząt i elementom dzikiej przyrody. W tym kontekście przedstawią oni kompleksowy zestaw propozycji de lege ferenda, mający na celu optymalizację i udoskonalenie ram prawnych obejmujących naprawianie szkód wyrządzonych zwierzętom.
Słowa kluczowe:
prawo ochrony środowiska, prawo cywilne, szkody wyrządzone dzikiej przyrodzie, prawo procesowe, odpowiedzialność, odszkodowanie, bioróżnorodność, ochrona ekosystemów, spór prawny dotyczący interesu publicznegoBibliografia
Adam I., Tratat de drept civil. Obligațiile. Responsabilitatea civilă extracontractuală. Faptul juridic civil [Civil Law Treatise. Obligations. Extracontractual Civil Liability. The Civil Legal Act], Bucharest 2021.
Boroi G., Stancu M., Drept procesual civil [Procedural Civil Law], 4th ed., revised and added, Bucharest 2017.
Chambres D’agriculture France, Guide. L’indemnisation des dégâts de grands gibiers, January 2014, https://lozere.chambre-agriculture.fr/fileadmin/user_upload/Occitanie/071_Inst-Lozere/gerer_l_exploitation/2_Chasse_Guide_indemnisations_APCA_CA48.pdf
[access: 12.01.2025].
Costin M., Mureșan M., Ursa V., Dicționar de drept civil [Dictionary of Civil Law], Bucharest 1980.
European Union Agency for Fundamental Rights (FRA), Fundamental Rights: Challenges and Achievements in 2010 – Environmental Protection and Property Eights, https://fra.europa.eu/en/publication/2011/fundamental-rights-challenges-and-achievements-2010
[access: 12.01.2025].
Fitzmaurice M., Human Rights and the Environment: The European Court of Human Rights in a Comparative Perspective, Journal of Environmental Law 2010, vol. 22, no. 1.
Florea S., Cererile în procesul civil. Dispoziții generale [Claims in Civil Proceedings. General Provisions], Bucharest 2014.
Lefeuvre J.-C., Michallet M., Le droit de l’environnement et la responsabilité de l’État dans la protection de la biodiversité, Revue juridique de l’environnement 2012, vol. 37, no. 2.
Lupan E., Răspunderea civilă [Civil Liability], Cluj-Napoca 2003.
Pisarenco O., Drept procesual civil [Procedural Civil Law], Chisinau 2011.
Pop L., Tratat de drept civil. Nașterea, statica, dinamica și stingerea obligațiilor. Ființa obligațiilor civile [Civil Law Treatise. Nature, Statics, Dynamics and Extinction of Obligations. Nature of Civil Obligations], Bucharest 2023.
Savva A., Tihon V., Drept procesual civil. Partea generală [Procedural Civil Law], Chisinau 2012.
Trofimov I., Gugulan E., Legal-Applicative Regulation of the Damages Caused to the Animal Kingdom, FIAT IUSTITIA. Dimitrie Cantemir Faculty of Law Cluj Napoca, Romania 2023, vol. 17, no. 1.
Academy „Ștefan cel Mare” of Ministry of Internal Affairs, Moldova https://orcid.org/0009-0009-1075-5224
Academy „Stefan cel Mare” of the Ministry of Internal Affairs https://orcid.org/0000-0002-5960-1164
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autor oświadcza, że utwór jest dziełem oryginalnym i nie narusza jakichkolwiek praw osobistych lub majątkowych osób trzecich oraz, że jego prawa autorskie do utworu nie są ograniczone w zakresie objętym umową podpisywaną z Wydawcą.
Autor publikacji przenosi nieodpłatnie na Wydawcę autorskie prawa majątkowe do składanego do publikacji Utworu (artykułu) bez ograniczeń czasowych i terytorialnych na następujących polach eksploatacji:
a) wytwarzanie, utrwalanie i zwielokrotnianie określoną techniką egzemplarzy Utworu, w tym techniką drukarską, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową;
b) wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy Utworu, oraz rozpowszechnianie w postaci otwartego dostępu, zgodnie z treścią licencji Creative Commons Uznanie Autorstwa 4.0 Międzynarodowa (zwanej również jako CC BY), dostępnej pod adresem: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.pl;
c) włączenie Utworu w skład utworu zbiorowego;
d) opublikowanie na stronie internetowej czasopisma, publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, oraz publiczne udostępnianie Utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do nich dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym;
e) wprowadzanie Utworu w postaci elektronicznej na platformy elektroniczne lub inne wprowadzanie Utworu w postaci elektronicznej do Internetu lub innej sieci.
Przeniesienie autorskich praw majątkowych do utworu następuje nieodpłatnie, z chwilą podpisania umowy.
