Problematyka aktualizacji prawa pierwokupu z art. 217 ust. 13 Prawa wodnego w przypadku sprzedaży użytkowania wieczystego nieruchomości obejmującej grunt pod śródlądowymi wodami stojącymi
Agnieszka Łuszpak-Zając
Niezależny badacz , Polskahttps://orcid.org/0009-0001-2464-2601
Jan Gałka
Uniwersytet Zielonogórski , Polskahttps://orcid.org/0000-0003-0485-6060
Abstrakt
W artykule autorzy dokonują analizy doniosłego z punktu widzenia praktyki obrotu nieruchomościami problemu badawczego aktualizacji zastrzeżonego na rzecz Skarbu Państwa w art. 217 ust. 13 Prawa wodnego prawa pierwokupu nieruchomości obejmującej grunt pod śródlądowymi wodami stojącymi w przypadku sprzedaży prawa użytkowania wieczystego tego typu nieruchomości. Problem badawczy stanowiący przedmiot przeprowadzonej analizy sprowadza się do pytania o aktualizację prawa pierwokupu z art. 217 ust. 13 Prawa wodnego w przypadku sprzedaży prawa użytkowania wieczystego nieruchomości obejmującej grunt pod śródlądowymi wodami stojącymi. Waga poczynionych w tym zakresie ustaleń wynika z konsekwencji naruszenia ustawowego prawa pierwokupu w postaci nieważności umowy sprzedaży (art. 599 Kodeksu cywilnego). Dotychczas to zagadnienie nie stanowiło przedmiotu szerszych rozważań doktrynalnych. Przepis art. 217 ust. 13 Prawa wodnego także nie został obudowany orzecznictwem. W ramach przeprowadzonej analizy autorzy posługują się metodami historyczną, dogmatyczną oraz analizy i krytyki literatury i orzecznictwa. Stosując wykładnię historyczną, autorzy przeprowadzają analizę materiałów z prac legislacyjnych. Posługując się metodą dogmatyczną, dokonują wykładni językowej, systemowej oraz funkcjonalnej relewantnych przepisów prawa. Ponadto porównują praktykę regulacji przepisów ustanawiających ustawowe prawo pierwokupu nieruchomości i gruntów innych niż nieruchomości obejmujące grunt pod śródlądowymi wodami stojącymi. W ramach analizy i krytyki literatury autorzy przybliżają poglądy orzecznictwa i doktryny w kwestiach mających znaczenie dla wykładni odpowiednich przepisów prawa znajdujących zastosowanie w toku prowadzonej egzegezy. Rozważania pozwoliły na stwierdzenie braku aktualizacji prawa pierwokupu z art. 217 ust. 13 Prawa wodnego w przypadku sprzedaży prawa użytkowania wieczystego nieruchomości obejmującej grunt pod śródlądowymi wodami stojącymi. Dokonane ustalenia dają podstawy do ograniczenia zakresu zastosowania prawa pierwokupu wyłącznie do przypadków sprzedaży prawa własności nieruchomości obejmującej grunt pod śródlądowymi wodami stojącymi.
Słowa kluczowe:
prawo pierwokupu, nieruchomość gruntowa, obrót nieruchomościami, umowa sprzedaży, prawo wodne, śródlądowe wody stojąceBibliografia
Adamus J., Konsekwencje zastrzeżenia nieprzysługującego prawa pierwokupu, Nieruchomości 2018, nr 6.
Balwicka-Szczyrba M., Art. 44, w: Kodeks cywilny. Komentarz, red. M. Balwicka-Szczyrba, A. Sylwestrzak, Warszawa 2024 [wyd. el. LEX].
Balwicka-Szczyrba M., Art. 46, w: Kodeks cywilny. Komentarz, red. M. Balwicka-Szczyrba, A. Sylwestrzak, Warszawa 2024 [wyd. el. LEX].
Barłowski B., Pojęcie nieruchomości gruntowej położonej w mieście i istota podziału takiej nieruchomości w świetle ustawy z dnia 6 lipca 1972 roku, Palestra 1980, nr 11–12.
Bieluk J., Leśkiewicz K., Ustawa o lasach. Komentarz, Warszawa 2017 [wyd. el. Legalis].
Czubik P., Pierwokup gruntów pod wodami stojącymi – refleksja na kanwie ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, Nowy Przegląd Notarialny 2017, nr 3.
Działocha K., Art. 8, w: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, t. 1, red. L. Garlicki, M. Zubik, Warszawa 2016 [wyd. ed. LEX].
Florczak-Wątor M., Art. 8, w: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. P. Tuleja, Warszawa 2023 [wyd. el. LEX].
Fortuński W., Kupis M., Prawo pierwokupu w nowym Prawie wodnym, Nowy Przegląd Notarialny 2018, nr 2.
Gniewek E., Prawo rzeczowe, Poznań–Kluczbork 1996.
Gniewek E., Prawo rzeczowe, Warszawa 2016.
Gonet W., Problematyka prawa pierwokupu gruntów pod śródlądowymi wodami stojącymi, przysługującego Skarbowi Państwa, Gdańskie Studia Prawnicze 2021, nr 3.
Grzybowski S., Część ogólna prawa cywilnego, w: Prawo cywilne, red. S. Grzybowski, Warszawa 1979.
Grzybowski S., Przedmioty stosunków cywilnoprawnych, w: System Prawa Cywilnego, t. 1. Część ogólna, red. S. Grzybowski, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź 1985.
Jabłońska P., Wykładnia prokonstytucyjna w procesie sądowego stosowania prawa – przyczynek do dyskusji, Przegląd Sądowy 2021, nr 7–8.
Jędrej K., Pojęcie nieruchomości gruntowej, Gdańskie Studia Prawnicze 2018, t. 39.
Koczara W., Bariery obrotu nieruchomościami – postulaty zmian, Nieruchomości 2025, nr 1.
Koczara W., Łysik J., Badanie prawne nieruchomości nabywanej w celu zabudowy. Cz. III – prawa pierwokupu oraz dostęp do drogi publicznej i mediów, Nieruchomości 2022, nr 12.
Kuźmicka-Sulikowska J., Art. 44, w: Kodeks cywilny. Komentarz, red. E. Gniewek, P. Machnikowski, Warszawa 2023 [wyd. el. Legalis].
Kuźmicka-Sulikowska J., Art. 46, w: Kodeks cywilny. Komentarz, red. E. Gniewek, P. Machnikowski, Warszawa 2023 [wyd. el. Legalis].
Maj K., O ustawowym prawie pierwokupu nieruchomości w ustawie prawo wodne z dnia 20 lipca 2017 roku, Krakowski Przegląd Notarialny 2017, nr 3.
Maj K., Prawo pierwokupu i prawo nabycia za zapłatą równowartości pieniężnej w ustawie o lasach, Krakowski Przegląd Notarialny 2016, nr 3.
Maślanka M., Ograniczenia w rozporządzaniu nieruchomościami gruntowymi pokrytymi śródlądowymi wodami płynącymi, Przegląd Prawa Publicznego 2024, nr 2.
Mikołajczuk G., Biernacki P., Prawo pierwokupu oraz prawo nabycia przysługujące Skarbowi Państwa na podstawie ustawy o lasach, Rejent 2016, nr 10.
Nazaruk P., Art. 44, w: Kodeks cywilny. Komentarz, red. J. Ciszewski, P. Nazaruk, Warszawa 2019 [wyd. el. LEX].
Nazaruk P., Art. 46, w: Kodeks cywilny. Komentarz, red. J. Ciszewski, P. Nazaruk, Warszawa 2019 [wyd. el. LEX].
Niezbecka E., Art. 44, w: Kodeks cywilny. Komentarz, t. 1. Część ogólna, red. A. Kidyba, Warszawa 2012 [wyd. LEX].
Panek M.A., Pierwokup w nowym Prawie wodnym, Nieruchomości 2018, nr 5.
Pawlak W., Art. 44, w: Kodeks cywilny. Komentarz, t. 1. Część ogólna, cz. 1 (art. 1–55(4)), red. J. Gudowski, Warszawa 2021 [wyd. el. LEX].
Pawlak W., Art. 46, w: Kodeks cywilny. Komentarz, t. 1. Część ogólna, cz. 1 (art. 1–55(4)), red. J. Gudowski, Warszawa 2021 [wyd. el. LEX].
Piasecki K., Kodeks cywilny. Księga pierwsza. Część ogólna. Komentarz, Kraków 2003.
Piątkowski J.S., Zakres i wykonywanie własności nieruchomości, w: System Prawa Cywilnego, t. 2. Prawo własności i inne prawa rzeczowe, red. J. Ignatowicz, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1977.
Radwański Z., Olejniczak A., Prawo cywilne – część ogólna, Warszawa 2015.
Rakoczy B., Gospodarowanie nieruchomościami na obszarze parku narodowego, Państwo i Prawo 2012, z. 9.
Rudnicki S., Mienie, w: G. Bieniek, S. Rudnicki, Nieruchomości. Problematyka prawna, Warszawa 2009.
Rudnicki S., Nieruchomości, w: G. Bieniek, S. Rudnicki, Nieruchomości. Problematyka prawna, Warszawa 2009.
Rudnicki S., Pojęcie nieruchomości gruntowej, Rejent 1994, nr 1.
Rudnicki S., Własność nieruchomości, Warszawa 2007.
Swaczyna B., Prawne wyodrębnienie gruntu na powierzchni ziemi, Rejent 2002, nr 9.
Świrgoń-Skok R., Art. 44, w: Kodeks cywilny. Komentarz, red. M. Załucki, Warszawa 2024 [wyd. el. Legalis].
Wasilkowski J., Pojęcie prawa własności, w: System Prawa Cywilnego, t. 2. Prawo własności i inne prawa rzeczowe, red. J. Ignatowicz, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1977.
Wasilkowski J., Prawo własności w PRL. Zarys wykładu, Warszawa 1969.
Wolter A., Ignatowicz J., Stefaniuk K., Prawo cywilne. Zarys części ogólnej, Warszawa 1996.
Ziemianin B., Prawo rzeczowe, Kraków 2003.
Żelechowski Ł., Art. 44, w: Kodeks cywilny. Komentarz, red. W. Borysiak, Warszawa 2024 [wyd. el. Legalis].
Żelechowski Ł., Art. 46, w: Kodeks cywilny. Komentarz, red. W. Borysiak, Warszawa 2024 [wyd. el. Legalis].
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autor oświadcza, że utwór jest dziełem oryginalnym i nie narusza jakichkolwiek praw osobistych lub majątkowych osób trzecich oraz, że jego prawa autorskie do utworu nie są ograniczone w zakresie objętym umową podpisywaną z Wydawcą.
Autor publikacji przenosi nieodpłatnie na Wydawcę autorskie prawa majątkowe do składanego do publikacji Utworu (artykułu) bez ograniczeń czasowych i terytorialnych na następujących polach eksploatacji:
a) wytwarzanie, utrwalanie i zwielokrotnianie określoną techniką egzemplarzy Utworu, w tym techniką drukarską, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową;
b) wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy Utworu, oraz rozpowszechnianie w postaci otwartego dostępu, zgodnie z treścią licencji Creative Commons Uznanie Autorstwa 4.0 Międzynarodowa (zwanej również jako CC BY), dostępnej pod adresem: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.pl;
c) włączenie Utworu w skład utworu zbiorowego;
d) opublikowanie na stronie internetowej czasopisma, publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, oraz publiczne udostępnianie Utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do nich dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym;
e) wprowadzanie Utworu w postaci elektronicznej na platformy elektroniczne lub inne wprowadzanie Utworu w postaci elektronicznej do Internetu lub innej sieci.
Przeniesienie autorskich praw majątkowych do utworu następuje nieodpłatnie, z chwilą podpisania umowy.
