Jezus zdjęty litością czy ogarnięty gniewem? Analiza Mk 1,41 w świetle argumentów z krytyki tekstu


Abstrakt

Perykopa Mk 1,40-45 mówi o uzdrowieniu trędowatego. W 1,41 w większości manuskryptów pojawia się imiesłów σπλαγχνισθείς charakteryzujący Jezusa jako „zdjętego litością”. Niektóre rękopisy, w tym Codex Bezae, zawierają jednak odmienną lekturę – ὀργισθείς, mówiącą o Jezusie „ogarniętym gniewem”. Która wersja od strony krytyki tekstu wydaje się bardziej prawdopodobna? Próby odpowiedzi na to pytanie podejmuje niniejszy artykuł. Zewnętrzna krytyka tekstu, wykluczenie ewentualnej zmiany transkrypcyjnej, a szczególnie argumenty płynące z wewnętrznej krytyki tekstu wskazują, iż lektura ὀργισθείς (o „ogarniętym gniewem” Jezusie) wydaje się wielce prawdopodobna.


Słowa kluczowe

litość Jezusa; miłosierdzie; gniew Jezusa; Mt 1:40-45; Mk 1:41; σπλαγχνίζομαι; ὀργίζομαι

A Reader’s Greek New Testament (red. R.J. Goodrich – A.L. Lukaszewski) (Grand Rapids, MI: Zondervan 22008).
Ambroise de Milan, Traité sur l’Évangile se S. Luc (red. G. Tissot) (Sources Chrétiennes 45; Paris: Cerf 1971).
Baarda T., „Mk 1:41: ὀργισθείς. A Reading attested for Mar Ephraem, the Diatessaron, or Tatian”, Zeitschrift für die Neutestamentliche Wissenschaft und die Kunde der älteren Kirche 103 (2012) 291-295.
Beauclerk H., Jesus: His Life in the Very Words of the Four Gospels. A Diatessaron (London: Burns and Oates 1896).
Bonner C., „Traces of Thaumaturgic Technique in the Miracles”, Harvard Theological Review 20 (1927) 171-181.
Brooks J.A., The New American Commentary: Mark (Nashville: Broadman and Holman Publishers 2001).
Burton P., The Old Latin Gospels. A Study of their Texts and Language (Oxford: University Press 2000).
Callahan A.D., „Again: the Origin of the Codex Bezae”, Codex Bezae. Studies from the Lunel Colloquium. June 1994 (red. D.C. Parker – C.B. Amphoux) (New Testament Tools and Studies 22; Leiden – New York – Köln: Brill 1996) 56-64.
Conte G.B. – Pianezzola E. – Ranucci G., Il latino. Vocabolario della lingua Latina (Varese: LTV 32014).
Cranfield C.E.B., The Gospel according to Saint Mark: An Introduction and Commentary (Cambridge: Cambridge University Press 1972).
Die Bibel. Altes und Neues Testament. Einheitsübersetzung (Freiburg – Basel – Wien: Herder 2013).
Ehrman B.D., „A Leper in the Hands of an Angry Jesus”, Studies in the Textual Criticism of the New Testament (New Testament Tools and Studies 33; Leiden – Boston, MA: Brill 2006) 120-141.
Ehrman B.D., „The Text of the Gospels at the End of the Second Century”, Codex Bezae. Studies from the Lunel Colloquium. June 1994 (red. D.C. Parker – C.B. Amphoux) (New Testament Tools and Studies 22; Leiden – New York, NY – Köln: Brill 1996) 95-122.
Ehrman B.D., The Ortodox Corruption of Scripture. The Effect of Early Christological Controversies on the Text of the New Testament (New York, NY – Oxford: Oxford University Press 1993).
Fee, G. „Textual Criticism of the New Testament”, Studies in the theory and method of New Testament textual criticism (red. E.J. Epp – G.D. Fee) (Grand Rapids, MI: Eerdmans 1993).
Guelich R.A., Mark 1-8,26 (World Biblical Commentary 34A; Dallas, TX: Word Books 1989).
Hatch W., The ‘Western’ text of the gospels: the twenty-third annual Hale Memorial Sermon delivered March 4, 1937 (Evanston: Seabury Western Theological Seminary 1937).
Holmes M.W., „Codex Bezae as a Recension of the Gospels”, Codex Bezae. Studies from the Lunel Colloquium. June 1994 (red. D.C. Parker – C.B. Amphoux) (New Testament Tools and Studies 22; Leiden – New York, NY – Köln: Brill 1996) 123-160.
Hooker M.D., The Gospel according to St Mark (Black’s New Testament Commentary; London: A. & C. Black 1991).
Hooker M.D., The Message of Mark (London: Epworth 1983).
Hort F.J.A., The New Testament in the Original Greek (London: Macmillan 21896).
Johnson N.C., „Anger Issues: Mark 1.41 in Ephrem the Syrian, the Old Latin Gospels and Codex Bezae”, New Testament Studies 63 (2017) 183-202.
Kumaniecki K., Słownik łacińsko-polski (Warszawa: Wydawnictwo Szkolne PWN 1999).
Kusz T., „Oburzenie czy litość? Postawa Jezusa wobec trędowatego (Mk 1,41)”, Omnia tempus habent. Miscellanea theologica Vincentio Myszor quadragesimum annum laboris scientifici celebranti ab amicis, sodalibus discipulisque oblate (red. A. Reginek – G. Strzelczyk – A. Żądło) (Katowice: Księgarnia św. Jacka 2009) 230-236.
La Bibbia di Gerusalemme (Bolonia: Edizioni Dehoniane 2004).
Lake K., „ἘΜΒΡΙΜΗΣΑΜΕΝΟΣ and ὀργισθεις, Mark 1,40-43”, Harvard Theological Review 16 (1923) 197-198.
Lane W.L., The Gospel according to Mark (Grand Rapids: Eerdmans 1974).
Lorenz P.E., „Counting Witnesses for the Angry Jesus in Mark 1:41. Interdependence and Insularity in the Latin Tradition”, Tyndale Bulletin 67 (2016) 183-216.
Malina A., Ewangelia według świętego Marka, rozdziały 1,1-8,26 (Nowy Komentarz Biblijny. Nowy Testament II/1; Częstochowa: Edycja Świętego Pawła 2013).
Marcus J., Mark 1-8. A New Translation with Introduction and Commentary (The Anchor Bible 27; New York, NY – London – Toronto – Sydney – Auckland: Doubleday 2000).
McCarthy C., Saint Ephrem’s Commentary on Tatian’s Diatessaron: an English Translation of Chester Beatty Syriac MS 709 with Introduction and Notes (Oxford: Oxford University Press 1993).
Metzger B.M, A Textual Commentary on the Greek New Testament (Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft 22001).
Metzger B.M., Il testo del Nuovo Testamento. Trasmissione, corruzione e restituzione (Brescia: Paideia Editrice 1996).
Novum Testamentum Graece (red. E. Nestle – E. Nestle – B. Aland – K. Aland – J. Karavidopoulos – C.M. Martini – B.M. Metzger) (Stuttgart: Deutsche Bibellschaft 282012) (= Nestle-Aland).
Painter J., Mark’s Gospel: Worlds in Conflict (London – New York, NY: Routledge 1997).
Piazzetta C. – Paroschi W., „Jesus and the Leper: A Text-Critical Study of Mark 1:41”, Kerygma 12 (2016) 45-60.
Pismo święte Starego i Nowego Testamentu. Najnowszy przekład z języków oryginalnych z komentarzem. Opracował zespół biblistów polskich z inicjatywy Towarzystwa Świętego Pawła (Częstochowa: Edycja Świętego Pawła 2008) [Biblia Paulistów].
Pismo święte Starego i Nowego Testamentu w przekładzie z języków oryginalnych. Opracował zespół biblistów polskich z inicjatywy benedyktynów tynieckich (Poznań: Pallottinum 52013) [Biblia Tysiąclecia].
Pismo święte Starego i Nowego Testamentu w przekładzie z języków oryginalnych ze wstępami i komentarzami (Poznań: Księgarnia Św. Wojciecha 1999) [Biblia poznańska].
Popowski R., Wielki słownik grecko-polski Nowego Testamentu. Wydanie z pełną lokalizacją greckich haseł, kluczem polsko-greckim oraz indeksem form czasownikowych (Warszawa: Vocatio 1997).
Rawlinson A.E.J., The Gospel according to St. Mark (Westminster Commentaries; London: Methuen 1949).
Schweizer E., The Good News according to Mark (Richmond: John Knox 1970).
Scrivener F.D.A., A Plain Introduction to the Criticism of the New Testament (Cambridge: Deighton 31883).
Stock, K., Il cammino di Gesù verso Gerusalemme. Marco 8,27-10,52 (Roma: Editrice Pontificio Istituto Biblico 2008).
Taylor V., The Gospel according to St. Mark (London: Macmillan & Co. 1963).
The Good News. New Testament (Bangalore: Society of St. Paul 2014).
The Greek New Testament (red. B. Aland – K. Aland – J. Karavidopoulos – C.M. Martini – B.M. Metzger) (Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft 42001) (= GNT).
Williams P.J., „An Examination of Ehrman’s Case for ὀργισθείς in Mark 1:41”, Novum Testamentum 54 (2012) 1-12.
Pobierz

Opublikowane : 2018-11-07


Bąk, T. (2018). Jezus zdjęty litością czy ogarnięty gniewem? Analiza Mk 1,41 w świetle argumentów z krytyki tekstu. Verbum Vitae, (34), 215-247. https://doi.org/10.31743/vv.2018.34.09

Tomasz Bartłomiej Bąk  tomciobak@gmail.com
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II  Polska
http://orcid.org/0000-0003-0328-0282

Ks. Tomasz B. Bąk, prezbiter diecezji rzeszowskiej, adiunkt Katedry Filologii Biblijnej i Literatury Międzytestamentalnej Instytutu Nauk Biblijnych KUL oraz wykładowca Pisma Świętego w Wyższym Seminarium Duchownym w Rzeszowie. Uzyskał licencjat nauk biblijnych Papieskiego Instytutu Biblijnego w Rzymie (2009), a następnie licencjat (2011) i doktorat nauk orientalnych (2014) na Wydziale Orientalnym Biblicum w Rzymie. Jego badania oprócz obszaru biblijnego koncentrują się na filologii i literaturze koptyjskiej.




CitedBy Crossref
0

CitedBy Scopus
0



Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

  1. W myśl regulacji prawnych zawartych w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Verbum Vitae". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.
  2. Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Verbum Vitae" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.
  3. Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.
  4. Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 4.0 Internationl