Tradycja roku 364-dniowego w judaizmie okresu Drugiej Świątyni


Abstrakt

Artykuł przedstawia rok 364–dniowy jako rok schematyczny, będący innowacją w ramach judaizmu okresu hellenistycznego, która wyłoniła się z astronomii-astrologii mezopotamskiej. Po raz pierwszy na gruncie judaizmu rok ten spotykamy w Księdze Astronomicznej (1 Hen 72–82), a następnie w Księdze Jubileuszy, której autor włącza go w ramy przymierza z Bogiem. Rok schematyczny prawdopodobnie wyłonił się z babilońskiego roku idealnego, złożonego z 360 dni, do którego dodano cztery dodatkowe dni na koniec każdego kwartału, tak aby dostosować go do cyklu szabatowego. Świadkami tego dostosowania roku schematycznego są zwoje wspólnoty z Qumran, w których wszystkie teksty kalendarzowe oparte są o 364–dniowy rok. Rok schematyczny nie należy identyfikować z rokiem słonecznym, gdyż uwzględnia on również fenomeny związane z księżycem.


Słowa kluczowe

rok 364-dniowy; rok schematyczny; kalendarz słoneczny; Qumran

Al-Rawi F.N.H. – George A., „Enūma Anu Enlil XIV and Other Early Astronomical Tablets”, Archiv für Orientforschung 38–39 (1991–1992) 52–72.
Albani M., Astronomie und Schöpfungsglaube: Untersuchungen zum astronomischen Henochbuch (WMANT 68; Neukirchen-Vluyn: Neukirchener 1994).
Albani M., „Zur Rekonstruktion eines verdrangten Konzepts. Der 364-Tage-Kalender in der gegenwartigen Forschung”, Studies in the Book of Jubilees (red. M. Albani – J. Frey – A. Lange) (TSAJ 65; Tubingen: Mohr Siebeck 1997) 79–125.
Baumgarten J. M., „The Calendars of the Book of Jubilees and the Temple Scroll”, Vetus Testamentum 37/1 (1987) 71–78.
Ben-Dov J., „The 364-Day Year in the Dead Sea Scrolls and Jewish Pseudepigrapha”, Calendars and Years II: Astronomy and Time in the Ancient and Medieval World (red. J. M. Steele) (Oxford: Oxbow 2011) 69–106.
Ben-Dov J., Head of All Years: Astronomy and Calendars at Qumran in Their Ancient Context (STDJ 78; Brill: Leiden 2008).
Ben-Dov J., „Lunar Calendars at Qumran?: A Comparative and Ideological Study”, Living the Lunar Calendar (red. J. Ben-Dov et al.) (Oxford: Oxbow 2012) 173–189.
Ben-Dov J., „Tradition and Innovation in the Calendar of Jubilees”, Enoch and the Mosaic Torah: The Evidence of Jubilees (red. G. Boccaccini – G. Ibba) (Grand Rapids, MI: Eerdmans 2009) 276–293.
Ben-Dov J. – Horowitz W., „The Babylonian Lunar Three in Calendrical Scrolls from Qumran,” Zeitschrift für Assyriologie und Vorderasiatische Archäologie 95 (2005) 104–120.
Ben-Dov J. – Saulnier S., „Qumran Calendars: A Survey of Scholarship 1980–2007”, Currents in Biblical Research 7/1 (2008) 124–168.
Brown D., Mesopotamian Planetary Astronomy-Astrology (CM 18; Groningen: Styx 2000).
Drawnel H., The Aramaic Astronomical Book (4Q208–4Q211) from Qumran: Text, Translation, and Commentary (Oxford: Oxford University Press 2011).
Drawnel H., „Moon Computation in the Aramaic Astronomical Book”, Revue de Qumran 23 (2007) 3–41.
Feldman R. H., „The 364-day ‘Qumran’ Calendar and the Biblical Seventh–Day Sabbath: A Hypothesis Suggesting Their Simultaneous Institutionalization by Nehemiah”, Henoch 31 (2/2009) 342–364.
Glessmer U., „Explizite Aussagen über kalendarische Konflikte im Jubiläenbuch: Jub 6,22–32.33–38”, Studies in the Book of Jubilees (red. M. Albani – J. Frey – A. Lange) (TSAJ 65; Tübingen: Mohr Siebeck 1997) 127–164.
Glessmer U., „Horizontal Measuring in the Babylonian Astronomical Compendium MUL.APIN and in the Astronomical Book of 1 Enoch”, Henoch 18 (1996) 259–282.
Glessmer U., Die Ideale Kultordnung: 24 Priesterordnungen in Den Chronikbuchern, Kalendarischen Qumrantexten Und in Synagogalen Inschriften (STDJ 25; Leiden: Brill 1998).
Horowitz W., „The 360 and 364 Day Year in Ancient Mesopotamia”, The Journal of the Ancient Near Eastern Society 24 (1997) 35–44.
Horowitz W., „The 364 Day Year in Mesopotamia Again”, Nouvelles Assyriologiques Brèves et Utilitaires 49 (1998) 49–51.
Hunger H. – Pingree D., Mul.Apin: An Astronomical Compendium in Cuneiform (AfOBei 24; Horn: Berger 1989).
Koch J., „AO 6478, MUL.APIN und das 364 Tage Jahr”, Nouvelles Assyriologiques Brèves et Utilitaires 111 (1996) 97–99.
Koch J., „Ein für allemal: Das antike Mesopotamien kannte kein 364 Tage-Jahr”, Nouvelles Assyriologiques Brèves et Utilitaires 12 (1998) 112–114.
Koch J., „Kannte man in Mesopotamien das 364 Tage-Jahr wirklich seit dem 7 Jahrhundert v. Chr?”, Nouvelles Assyriologiques Brèves et Utilitaires 119 (1997) 109–112.
„Księga Henocha Etiopska” (tł. R. Rubinkiewicz), Apokryfy Starego Testamentu (red. R. Rubinkiewicz) (PSB; Vocatio: Warszawa 72016) 141–189.
Milik J. T., The Books of Enoch. Aramaic Fragments of Qumrân Cave 4 (Oxford: Clarendon Press 1976).
Milgrom J., Leviticus 23–27: A New Translation with Introduction and Commentary (AB 3B; New York: Doubleday 2001).
Neugebauer O., „The ‘Astronomical’ Chapters of the Ethiopic Enoch (72–80.1 and 82.4–20) with Additional Notes on the Aramaic Fragments by Matthew Black”, The Book of Enoch or 1 Enoch: A New English Edition with Commentary and Textual Notes (red. M. Black) (SVTP 7; Leiden: Brill 1985).
Nickelsburg G.W.E. – VanderKam J.C., 1 Enoch 2: A Commentary on the Book of 1 Enoch. Chapters 37–82 (Hermeneia; Minneapolis: Fortress 2012).
Pfann S., „A Reassessment of Qumran’s Calendars”, Henoch 31/1 (2009) 104–110.
Ravid L., „The Book of Jubilees and its Calendar – a Reexamination”, Dead Sea Discoveries 10 (2003) 371–394.
Stern S., Calendar and Community: A History of the Jewish Calendar, Second Century BCE–Tenth Century CE (Oxford: Oxford University Press 2001).
Stern S., „Qumran Calendars: Theory and Practice”, The Dead Sea Scrolls in Their Historical Context (red. T. Lim et al.) (Edinburgh: T. & T. Clark 2000) 179–186.
Talmon S., „Calendars and Mishmarot”, Encyclopedia of the Dead Sea Scrolls I (red. L.H. Schiffman – J.C. VanderKam) (New York: Oxford University Press 2000) 108–117.
Talmon S. – Ben-Dov J., – Glessmer U., Qumran Cave 4. XVI: Calendrical Texts (DJD 21; Oxford: Clarendon 2001).
Talmon S. – Knohl I., „A Calendrical Scroll from a Qumran Cave: Mishmarot Ba, 4Q321”, Pomegranates and Golden Bells: Studies in Biblical, Jewish and Near Eastern Ritual, Law, and Literature in Honor of Jacob Milgrom (red. D. P. Wright – D. N. Freedman – A. Hurvitz) (Winona Lake, IN: Eisenbrauns 1995) 267–301.
Tronina A., Księga Jubileuszy, czyli Mała Genesis (Apokryfy Starego Testamentu 4; Kraków – Mogilany: The Enigma Press 2018).
VanderKam J.C., The Book of Jubilees (CSCO 511. Scriptores Aethiopici 88; Louvain: Peeters 1989).
VanderKam J.C., Calendars in the Dead Sea Scrolls: Measuring Time (London: Routledge 1998).
VanderKam J.C., „A History of Scholarship on the Qumran Calendars”, Calendars in the Dead Sea Scrolls: Measuring Time (London: Routledge 1998) 39–52.
VanderKam J.C., „Recent Scholarship on the Book of Jubilees”, Currents in Biblical Research 6/3 (2008) 405–431.
VanderKam J.C. – Milik J.T., „Jubilees”, Qumran Cave 4 VIII Parabiblical Texts. Part I (red. J.C. VanderKam) (DJD 13; Oxford: Clarendon 1994) 1–140.
Pobierz

Opublikowane : 2018-06-27


Klukowski, M. (2018). Tradycja roku 364-dniowego w judaizmie okresu Drugiej Świątyni. Verbum Vitae, (35), 145-164. https://doi.org/10.31743/vv.1935

Michał Jarosław Klukowski  michael.klukowski@yahoo.com
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II  Polska
https://orcid.org/0000-0003-1130-7406

Michał Klukowski, absolwent Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Opolskiego, na którym otrzymał tytuł magistra nauk teologicznych, od 2013 r. doktorant Instytutu Nauk Biblijnych na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II. W 2018 r. uzyskał kanoniczny stopień licencjata teologii w zakresie nauk biblijnych.






Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

  1. W myśl regulacji prawnych zawartych w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Verbum Vitae". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.
  2. Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Verbum Vitae" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.
  3. Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.
  4. Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 4.0 Internationl