Standardowe i specyficzne rozumienie słowa rûªḥ w tekstach Księgi Rodzaju i Księgi Wyjścia


Abstrakt

Analiza dokonana w tym artykule pokazuje, że zastosowanie słowa a w księgach Rodzaju i Wyjścia mieści się w ogólnych znaczeniach łączonych z nim także w innych księgach biblijnych. Słowem tym opisuje się więc tu wiatr, zawsze jednak widziany jako „narzędzie w ręku” Boga, używane podczas działań zbawczych na rzecz ocalenia życia w ogóle lub Izraela. Potem a oznacza samo życie obecne w człowieku i stanowiące dar od Boga, który może zostać odebrany. Wreszcie a oznacza również charyzmatyczna siłę, udzielaną przez Boga wybranym ludziom, i to, co wewnętrzne w człowieku, jego stany ducha oraz emocje. Każde z tych znaczeń ma swoją specyfikę, najbardziej widoczną zwłaszcza w tzw. prehistorii biblijnej (Rdz 1,2; 3,8; 6,3; 8,1).


Słowa kluczowe

wiatr; oddech; Duch Boży; wnętrze człowieka; charyzmat; boska inspiracja; rûaḥ

Albertz, R., Exodus 19-40 (ZBK.AT 2.2; Zürich: Theologische Verlag 2015).
Albertz, R. – Westermann, C., „rûaḥ Geist”, Theologisches Handwörterbuch zum Alten Testament, wyd. 4 (red. E. Jenni – C. Wetsermann) (Gütersloh: Kaiser 1993) II, 726-753.
Alexander, T.D., Exodus (AOTC 2; London: Apollos – Downers Grove, IL:, InterVarsity2017).
Amit, Y., „Travel Narratives and the Message of Genesis”, The Formation of the Pentateuch (red. J.C. Gertz et al.) (FAT 111; Tübingen: Mohr Siebeck 2016) 223-242.
Augustyn, Wyznania (tł. Z. Kubiak) (Warszawa: Pax 1987).
Baran, G., „Sny w opowiadaniu o Józefie egipskim”, Sny prorocze, sny wieszcze, objawienia Boże przez sny w tradycji starotestamentalnej (red. G. Baran) (Tarnów: Biblos 2017) 47-93.
Berges, U., Klagelieder (HThKAT) (Freiburg – Basel – Wien: Herder 2002).
Blenkinsopp, J., Creation, Un-Creation, Re-creation. A Discursive Commentary on Genesis 1-11 (New York: T&T Clark 2011).
Clifford, R.J., Creation Account in the Ancient Near East and in the Bible (CBQMS 26) (Washington, DC: Catholic Biblical Association of America 1994).
Collins, C.J., Genesis 1-4. A Linguistic, Literary, and Theological Commentary (Phillipsburg, NJ: R&R Publishing 2006).
Conrad, J., „ndb”, Theological Dictionary of the Old Testament (Grand Rapids, MI – Cambridge: Eerdmans 1998) IX, 219-226.
Day, J., From Creation to Babel: Studies in Genesis 1-11 (LHBOTS 592) (London et al.: Bloomsbury 2013).
DeRoche M., „The ruah ‘elohim in Gen 1:2c: Creation or Chaos?”, Ascribe to the Lord. Biblical and Other Studies in Memory of Peter C. Craigie (red. L. Eslinger – G. Taylor) (JSOTSup 67; Sheffield: Sheffield Academic Press 1998) 303-318.
Dohmen, C., Exodus 1-18 (HThKAT; Freiburg – Basel – Wien: Herder 2015).
Enuma eliš czyli opowieść babilońska o powstaniu świata (opr. J. Bromski; Wrocław: Bagiński 1998 [reprint wydania z 1925]).
Gertz J.C., Tradition und Redaktion in der Exoduserzählung. Untersuchungen zur Endredaktion des Pentateuch (FRLANT 186; Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht 2000).
Gianto, A., „Historical Linguistics and the Hebrew Bible”, Studi sul Vicino Oriente Antico dedicati alla memoria di Luigi Cagni, red. S. Graziani (Istituto Universitario Orientale, dipatrimeto di Studi Asiatici, Series Minor 61; Napoli: Istituto Universitario Orientale 2000) 1553-1571.
Grundke, C.L.K., „A Tempest in a Teapot? Genesis iii 8 Again”, Vetus Testamentum 51/4 (2001) 548-551.
Hallo, W.W. (red.) The Context of Scripture. I. Canonical Composition from Biblical World (Leiden – Boston, MA: Brill 2003) (= CS).
Hamilton, V.P., The Book of Genesis 1-17 (NICOT; Grand Rapids, MI: Eerdmans 1990).
Hamilton, V.P., Exodus. An Exegetical Commentary (Grand Rapids, MI: Backer Academic 2011).
Horowitz, W., Mesopotamian Cosmic Geography (Mesopotamian Civilizations 8) (Winona Lake, IN: Eisenbrauns 1998).
Houtman, C., Exodus (HCOT; Kampen: Kok 1993) I.
Janowski, B. – Krüger A., „Gottes Sturm und Gottes Atem. Zum Verständnis von rûaḥ ’ĕlōhîm in Gen 1:1 und Ps 104,29f”, Jahrbuch für Biblische Theologie 24 (2009) 3-29.
Joüon, P., A Grammar of Biblical Hebrew (tł. i red. T. Muraoka) (Subsidia Biblica 14) (Romae: Pontificio Istituto Biblico 1991).
Klein, J., „The ‘Bane’ of Humanity: A Lifespan of One Hundred and Twenty Years”, Acta Sumerologica 12 (1990) 57-70.
Koehler, L. et al. (red.), Wielki słownik hebrajsko-polski i aramejsko-polski Starego Testamentu (Warszawa: Vocatio 2008) I-II (= KBL).
Laskowski, Ł., Druga Księga Machabejska (NKB.ST 14/3) (Częstochowa: Święty Paweł 2017).
Lemański, J., Księga Rodzaju. Rozdziały 1–11 (NKB.ST 1/1) (Częstochowa: Święty Paweł 2013).
Lemański, J., Księga Rodzaju. Rozdziały 37–50 (NKB.ST 1/3) (Częstochowa: Święty Paweł 2015).
Lemański, J., „Od Ducha Bożego/Jhwh do Ducha Świętego”, Duch Święty (red. G.M. Baran – J. Królikowski – P. Łabuda) (Scripturae Lumen 8; Tarnów: Biblos 2016) 63-84.
Lemański, J., „Posłańcy Boga oraz inne niebiańskie istoty w Księdze Rodzaju”, Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie 21 (2014) 29-52.
Lemański, J., „Rdz 1,1–2,3 na nowo odczytane? Czyli pytanie o to, czy możliwe jest nowe spojrzenie na kapłański opis stworzenia?”, Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie 23 (2016) 71-105.
Lemański, J., „W poszukiwaniu najstarszej literackiej wersji ‘cudu nad morzem’ (Wj 13,17-15,21)”, The Biblical Annals 6/1 (2016) 5-44.
Levine, B.A., „Religion in the Heroic Spirit: Themes in the Book of Judges”, Thus Says the Lord. Essays on the Former and Latter Prophets in Honor of Robert R. Wilson (red. J.J. Ahn – S.L. Cook) (Library of Hebrew Bible/Old Testament Studies 502; New York: T&T Clark 2009) 27-42.
Lust, J., „A Gentle Breeze or a Roaring Thunderous Sound?”, Vetus Testamentum 23/1 (1975) 110-115.
Luyster, R., „Wind and Water: Cosmogonic Symbols in the Old Testament”, Zeitschrift für die alttestamentliche Wissenschaft 93 (1981) 1-10.
Majewski, M., Pięcioksiąg odczytany na nowo. Przesłanie autora kapłańskiego (P) i jego wpływ na powstanie Pięcioksięgu (Kraków: Uniwersytet Jana Pawła II – Wydawnictwo Naukowe 2018).
McClellan, W.H., „The Meaning of Ruah Elohim in Genesis 1,2”, Biblica 15 (1934) 517-527.
Moscati, S., „The Wind in Biblical and Phoenician Cosmogony”, Journal of Biblical Literature 66 (1947) 305-310.
Müller, H.-P., „Der Welt- und Kulturentstehungsmythos des Philon Byblios und die biblische Urgeschichte”, Zeitschrift für die alttestamentliche Wissenschaft 112 (2000) 161-179.
Niehaus, J., God at Sinai (Grand Rapids, MI: Zondervan 1995).
Niehaus, J., „In the Wind of the Storm: Another Look at Genesis iii 8”, Vetus Testamentum 44/2 (1994) 263-267.
Orlinsky, H.M., „The Plain Meaning of Ruah in Gen 1:2”, Jewish Quarterly Review 48 (1957/58) 174-182.
Ouro, R., „The Earth of Genesis 1:2: Abiotic or Chaotic? Part I, II, III”, Andrews University Seminary Studies 36 (1998) 259-276, 37 (1999) 39-53, 38 (2000) 59-67.
Poniży, B., Księga Mądrości (NKB.ST 20; Częstochowa: Święty Paweł 2012).
Popowski R., Septuaginta (Warszawa: Vocatio 2013).
Rachet, G, Słownik cywilizacji egipskiej (tł. J. Śliwa) (Katowice: Księżnica 1994).
Sarna, N.M., Genesis (The JPS Torah Commentary; Philadelphia, PA: Jewish Publication Society 1989).
Shea, W.H., „Literary Structural Parallels Between Genesis 1 and 2”, Origins 16/2 (1989) 49-68.
Smith, J.M.P., „The Use of Divine Name as Superlatives”, American Journal of Semitic Languages 45 (1928-1929) 212-220.
Smith, M.S., The Priestly Version of Genesis 1 (Minneapolis, MN: Fortress 2010).
Smith, P.J., „A Semotactical Approach to the Meaning of the Term rûaḥ ’ĕlōhîm in Genesis 1:2”, Journal of Northwest Semitic Languages 8 (1980) 99-104.
Thomas, D.W., „A Consideration of Some Unusual Ways of Expressing the Superlative in Hebrew”, Vetus Testamentum 30 (1953) 209-224.
Tengström, S., „rûaḥ”, Theological Dictionary of the Old Testament (red. J. Botterweck et al.) (Grand Rapids, MI, Cambridge: Eerdmans 2004) XIII, 365-396.
Tronina, A. (tł.), „Eposy ugaryckie o Kerecie i Akhacie”, Ewangelia o królestwie (Scripturae Lumen 1; Lublin: Wydawnictwo KUL 2009) 563-621.
Tsumura, D.T., Creation and Destruction: A Reappraisal of the Chaoskampf Theory in the Old Testament (Winona Lake, MI: Eisenbrauns 2005).
Van Pelt, M.V. – Kaiser, W.C. – Block, D.I., „rûaḥ”, New International Dictionary of Old Testament Theology & Exegesis (red. W.A. VanGemeren) (London: Paternoster 1997) 1070-1078.
Walton, J.H., „Ancient Near Eastern Background of the Spirit of the Lord in the Old Testament”, Presence, Power, and Promise. The Role of the Spirit of God in the Old Testament (red. D. Firth – P. Wagner) (Downers Grove, IL: InterVarsity Press 2011) 38-67.
Walton, J.H., Genesis (The NIV Application Commentary; Grand Rapids, MI: Zondervan 2001).
Walton, J.H., Genesis 1 as Ancient Cosmology (Winona Lake, MI: Eisenbrauns 2011).
Watson, R.S., Chaos Uncreated (Berlin: de Guyter 2005).
Wyatt, N., „The Darkness of Genesis 1:2”, Vetus Testamentum 43 (1993) 543-554.
Pobierz

Opublikowane : 2020-06-26


Lemański, J. (2020). Standardowe i specyficzne rozumienie słowa rûªḥ w tekstach Księgi Rodzaju i Księgi Wyjścia. Verbum Vitae, 37(1), 11-34. https://doi.org/10.31743/vv.1947

Janusz Adam Lemański  lemanski@koszalin.opoka.org.pl
Uniwersytet Szczeciński  Polska
https://orcid.org/0000-0002-1512-997X

Ks. Janusz Lemański, prezbiter diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej, profesor nauk teologicznych, kierownik Katedry Egzegezy i Teologii Biblijnej na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Szczecińskiego, autor wielu artykułów i monografii z zakresu Starego Testamentu. Specjalizuje się w zagadnieniach dotyczących Pięcioksięgu i eschatologii biblijnej. Napisał m.in. Pięcioksiąg dzisiaj (Studia Biblica 4; Kielce: Verbum 2002); Księga Wyjścia (NKB.ST 2; Częstochowa: Edycja Świętego Pawła 2009); „Niech przyjdzie do mnie, a dowie się, że jest prorok w Izraelu” (2 Krl 5,8b). Wprowadzenie do profetyzmu starotestamentalnego. I. Profetyzm przedklasyczny. Prorocy więksi (Studia i Rozprawy 28; Szczecin: Wydawnictwo Naukowe US 2011); „Szukajcie dobra, a nie zła, abyście żyli” (Am 5,14a). Wprowadzenie do profetyzmu starotestamentalnego. II. Dwunastu proroków mniejszych. Księga Barucha. List Jeremiasza (Studia i Rozprawy 31; Szczecin: Wydawnictwo Naukowe US 2012); Księga Rodzaju (NKB.ST 1/1-3; Częstochowa: Edycja Świętego Pawła 2013-2015); Prawo Pana doskonałe – krzepi życie (Ps 19,8a). Kilka refleksji na temat istoty prawa i sprawiedliwości w Starym Testamencie (Studia i Rozprawy 54; Szczecin: Wydawnictwo US 2019).






Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

  1. W myśl regulacji prawnych zawartych w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Verbum Vitae". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.
  2. Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Verbum Vitae" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.
  3. Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.
  4. Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 4.0 Internationl