Termin σήμερον („dziś”) w dziele Łukaszowym. Zarys współczesnych badań


Abstrakt

Waga przymiotnika czasowego – σήμερον w dziele Łukaszowym (Łk-Dz) była od dawna doceniana. Przez dziesięciolecia uczeni dyskutowali jednak, czy jego znaczenie ma charakter czysto literacki, czy również teologiczny. Najnowsza monografia kanadyjskiego egzegety, Dominique’a Angers, rzuca nowe światło na tę kwestię. Autor artykułu bada dotychczasowe próby wyjaśnienia obecności „dziś” w dwutomowym dziele, analizując zarówna starsze jak i najnowsze propozycje. Doceniając wyniki badań kanadyjskiego egzegety na dyskusję badanej problematyki zaproponowano kilka drobnych korekt jego rozwiązań.


Słowa kluczowe

σήμερον; Ewangelia Łukasz; Dzieje Apostolskie; dzieło Łukaszowe; teologia Łukaszowa; sieć narracyjna

Angers D., L’“aujourd’hui” en Luc-Actes, chez Paul et en Hébreux. Itinéraires et associations d’un motif deutéronomique (BZNW 215; Berlin – Boston: De Gruyter 2018).
Arndt W. i in., A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature (Chicago: University Press 2000).
Bock D.L., Luke (Baker Exegetical Commentary on the New Testament 3; Grand Rapids, MI: Baker Books 1994).
Bovon F., Luke 1: A Commentary on the Gospel of Luke 1:1-9:50 (Hermeneia; Minneapolis, MN: Fortress 2002).
Busse U., Das Nazareth-Manifest Jesu: Eine Einführung in das lukanische Jesusbild nach Lk 4,16-30 (Stuttgarter Bibelstudien 91; Stuttgart: Verlag Katholisches Bibelwerk 1978).
Cadbury H.J., Making of Luke-Acts (London – New York: McMillan 1927).
Carroll J.T., Response to the End of History. Eschatology and Situation in Luke-Acts (Society of Biblical Literature. Dissertation Series 92; Atlanta, GA: Scholars Press 1988).
Conzelmann H., Die Mitte der Zeit: Studien zur Theologie des Lukas (Beiträge Zur Historischen Theologie 17; Tübingen: Mohr Siebeck 71993).
Denaux A. – Corstjens R., The Vocabulary of Luke: An Alphabetical Presentation and A Survey of Characteristic and Noteworthy Words and Word Groups in Luke’s Gospel (Biblical Tools and Studies 10; Leuven: Peeters 2009).
Denaux A., „L’hypocrisie des Pharisiens et le dessein de Dieu: Analyse de Le., XIII, 31-33”, L’Évangile de Luc: Problèmes littéraires el théologiques. Mémorail Lucien Cerfaux (red. F. Neinrynck) (BETL 32; Gembloux: Duculot 1973) 245–285.
Donahue J.R., „Two Decades of Research on the Rich and the Poor in Luke-Acts”, Justice and the Holy. Essays in honor of Walter Harrelson (red. D.A. Knight – P.J. Paris) (Homage Series; Atlanta, GA: Scholars Press 1989) 129–144.
Fitzmyer J.A., The Gospel According to Luke (I–IX). A New Translation with Introduction and Commentary (The Anchor Bible 28; New York: Doubleday 1985).
Flender H., St. Luke, Theologian of Redemptive History (Philadelphia: Fortress Press 1967).
Green J.B., „Good News to Whom?: Jesus and the ‘Poor’ in the Gospel of Luke”, Jesus of Nazareth: Lord and Christ (red. J.B. Green – M. Turner) (Grand Rapids – Carlisle: Eerdmans – Paternoster Press 1994).
Haręzga S., „Słowo o ‘dziś’”, Pastores 36/3 (2007) 7–15.
Jelonek T., „Zbawcze znaczenie Łukaszowego ‘Dzisiaj’”, Ruch Biblijny i Liturgiczny 28/3 (1975) 107–113.
Jeremias J., Die Sprache des Lukasevangeliums: Redaktion und Tradition im Nicht-Markusstoff des dritten Evangeliums (Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht 2011).
Kittel G. – Bromiley G.W. – Friedrich G., Theological Dictionary of the New Testament (Grand Rapids, MI: Eerdmans 1964).
Lehtipuu O., „The Rich, the Poor, and the Promise of an Eschatological Reward in the Gospel of Luke”, Other Worlds and Their Relation to This World (red. T. Nicklas i in.) (Leiden: Brill 2010). DOI: 10.1163/ej.9789004186262.i-402.73
Liddell H.G. i in., A Greek-English Lexicon (Oxford: Clarendon Press 1996).
Marguerat D., The First Christian Historian: Writing the “Acts of the Apostles” (Society for New Testament Studies. Monograph Series 121; Cambridge, U.K. – New York: Cambridge University Press 2002).
Mickiewicz F., Ewangelia według świętego Łukasza 1-11. Część 1 (Nowy Komentarz Biblijny. Nowy Testament 3/1; Częstochowa: Edycja Świętego Pawła 2011).
Mielcarek K., Jezus – Ewangelizator ubogich (Łk 4,16-30). Studium z teologii św. Łukasza (Lublin: And 1994).
Mielcarek K., „‘Będziecie moimi świadkami po krańce ziemi’ (Dz 1,8). Łukaszowa wizja świadectwa z perspektywy Dziejów Apostolskich”, Verbum Vitae 28 (2015) 251–292.
Nestle E. – Nestle E., Novum Testamentum Graece (red. B. Aland – K. Aland i in.) (Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft 282016).
Nolland J., Luke 1 – 9:20 (Word Biblical Commentary 35A; Nashville: Nelson 2000).
Nolland J., Luke 9:21 – 18:34 (Word Biblical Commentary 35B; Nashville: Nelson 2008).
Nyk P., „‘Wy jesteście świadkami tego!’ (Łk 24,48). Koncepcja świadectwa w Ewangelii Łukasza”, Verbum Vitae 27(2015) 121–145.
Pervo R.I. – Attridge H.W., Acts: A Commentary (Hermeneia; Minneapolis: Fortress 2009).
Plummer A., Critical and Exegetical Commentary Gospel According to St. Luke (London: T&T Clark 1896).
Pokorný P., Theologie der lukanischen Schriften (Forschungen zur Religion und Literatur des Alten und Neuen Testament 174; Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht 1990).
Rothschild C.K., Luke-Acts and the Rhetoric of History: An Investigation of Early Christian Historiography (Wissenschaftliche Untersuchungen Zum Neuen Testament 175; Tübingen: Mohr Siebeck 2004).
Schürmann H., Das Lukas¬evan¬ge¬lium. Kommentar zu Kap. 1,1 – 9,50 (Freiburg: Herder 1969).
Spencer F.S., Acts (Readings: A New Biblical Commentary; Sheffield: Sheffield Academic Press 1997).
Tyson J.B. Images of Judaism in Luke-Acts (Columbia, SC: University of South Carolina Press 1992).
Włodarczyk S., Realizacja zbawienia „dziś” w Chrystusie. Sēmeron w soteriologii Łukasza (Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL 1989).
Wolter M., Das Lukasevangelium (Handbuch zum Neuen Testament 5; Tübingen: Mohr Siebeck 2008).
Pobierz

Opublikowane : 2018-12-21


Mielcarek, K. (2018). Termin σήμερον („dziś”) w dziele Łukaszowym. Zarys współczesnych badań. Verbum Vitae, (35), 217-244. https://doi.org/10.31743/vv.3252

Krzysztof Wojciech Mielcarek  krzysztof.mielcarek@kul.pl
Instytut Nauk Biblijnych, Wydział Teologii, Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II  Polska
https://orcid.org/0000-0001-8575-7966

Krzysztof Mielcarek, profesor KUL, doktor habilitowany nauk teologicznych, kierownik Katedry Egzegezy Ewangelii i Pism Apostolskich Instytutu Nauk Biblijnych KUL, wieloletni wykładowca KUL i Kolegium Filozoficzno-Teologicznego Prowincji Ojców Dominikanów w Krakowie, autor ponad stu artykułów naukowych i popularnonaukowych, redaktor wielu prac zbiorowych, autor dwóch monografii i współautor pierwszego przygotowanego przez polskich autorów Atlasu Biblijnego (Pelplin: Bernardinum 2018), od 2014 roku członek Komisji „Wiara i Ustrój” Światowej Rady Kościołów, delegowany przez Papieską Radę do spraw Jedności Chrześcijan.






Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

  1. W myśl regulacji prawnych zawartych w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Verbum Vitae". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.
  2. Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Verbum Vitae" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.
  3. Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.
  4. Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 4.0 Internationl