Przyczynek do historii kamienieckiego kolegium wikariuszy katedralnych
Mikołaj Walkowicz
Uniwersytet Jagielloński w Krakowie , Polskahttps://orcid.org/0000-0001-9297-6323
Abstrakt
Kamienieckie kolegium wikariuszy katedralnych, założone w 1485 roku, stanowiło jedno z pierwszych organów o podobnej strukturze na terenie diecezji ze stolicą w Kamieńcu Podolskim. Z powodu skąpej bazy źródłowej, dzieje tej wspólnoty do końca XVI wieku pozostają szerzej nieznane. Odkryte w zbiorach Centralnego Państwowego Archiwum Historycznego we Lwowie pokwitowanie, wystawione 1500 roku przez wikariuszy za pobór należnego im uposażenia, jest jednym z nielicznych dokumentów, obrazujących ekonomiczne podstawy funkcjonowania tej wspólnoty. W artykule, na kanwie informacji możliwych do uzyskania z analizy tego dokumentu, przedstawiono kilka wniosków dotyczących prawnego statusu kapituły oraz organizacji systemu celnego na Podolu na przełomie XV i XVI wieku.
Słowa kluczowe:
Kolegium wikariuszy diecezji kamienieckiej, Kamieniec Podolski, cło, obieg dokumentówBibliografia
Źródła rękopiśmienne
Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie (AGAD)
sygn. 10-11, 21, Metryka Koronna.
sygn. 248, Zbiór Czołowskiego.
sygn. 947, Zbiór dokumentów papierowych.
sygn. 2252, Zbiór dokumentów pergaminowych.
sygn. III, 5, Archiwum Skarbu Koronnego.
sygn. LVI, 102, Archiwum Skarbu Koronnego.
Archiwum Kapituły Katedralnej na Wawelu w Krakowie
sygn. A.Vis.Diec.I.
Centralne Państwowe Historyczne Archiwum Ukrainy we Lwowie
sygn. f. 52, op. 1, 56, 60, 136.
Muzeum Narodowe w Krakowie
Dział Starych Druków, Rękopisów i Kartografii
dz. VIII, sygn. rkps 574.
Źródła drukowane
Acta Tomiciana. Tomus Secundus Epistolarum. Legationum. Responsorum. Actionum et Rerum Gestarum; Serenissimi Principis Sigismundi Primi, Regis Polonie et Magni Ducis Lithuanie, Posnaniae 1852.
Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Aleksandra hr. Stadnickiego, t. 9, Lwów 1883.
Hansisches Urkundenbuch, Bd. 3, Hg. K. Höhlbaum, Halle 1886.
Lustracja ceł i myt małopolskich z 1565 r., Kraków 2019.
Materiały do repertorium podolskiego. Dokumenty z lat 1430-1447, w: J. Kurtyka, Podole w czasach jagiellońskich. Studia i materiały, oprac. M. Wilamowski, Kraków 2011.
Rayets’ka knyha mista L’vova (1460-1506) = Liber consulum civitatis leopoliensis (1460-1506), L’viv 2020.
Opracowania
Abraham Władysław, Założenie biskupstwa łacińskiego w Kamieńcu Podolskim, Lwów 1912.
Doroszewski Przemysław Hubert, Uposażenie i działalność gospodarcza klasztoru kanoników regularnych w Trzemesznie do początku XVI wieku, Olsztyn 2013.
Górczyk Wojciech Jerzy, Diecezja kamieniecka w drugiej połowie XVIII w.: czasy pontyfikatu biskupa Adama Stanisława Krasińskiego, „Nasza Przeszłość”, 130 (2018) s. 75-114. (Crossref)
Kurtyka Janusz, Podole w średniowieczu i okresie nowożytnym: obrotowe przedmurze na pograniczu cywilizacji, w: tegoż, Podole w czasach jagiellońskich. Studia i materiały, oprac. M. Wilamowski, Kraków 2011.
Mucha Jan, Organizacja diecezji kamienieckiej do 1795 r., „Roczniki Teologiczno-Kanoniczne”, 30 (1983) z. 4, s. 117-277.
Przybyłowicz Olga Miriam, Spory klarysek starosądeckich o cło w epoce średniowiecza, „Rocznik Sądecki”, 39 (2011) s. 53-70.
Rolle Józef, Zameczki podolskie na Kresach Multańskich, t. 2, Kamieniec nad Smotryczem, Warszawa-Kraków 1880.
Shipper Ignacy, Studia nad stosunkami gospodarczymi Żydów w Polsce podczas średniowiecza, Lwów-Warszawa-Kraków 1911, s. 339-341.
Trajdos Tadeusz Mikołaj, Kościół katolicki na Podolu (1340-1434), w: Kamieniec Podolski. Studia z dziejów miasta i regionu, red. F. Kiryk, Kraków 2000, s. 145-153.
Trajdos Tadeusz Mikołaj, Kościół Katolicki na średniowiecznym Podolu, w: Kościoły chrześcijańskie na Podolu, red. T.M. Trajdos, Warszawa 2015, s. 11-168.
Trajdos Tadeusz Mikołaj, Wikariusze katedry kamienieckiej, „Przegląd Historyczny”, 102 (2011) z. 3, s. 345-453.
Tylus Stanisław, Fundacje kościołów parafialnych w średniowiecznej archidiecezji lwowskiej, Lublin 1999.
Urban Jacek, Rękopis wizytacji diecezji kamienieckiej z 1777 roku z archiwum Krakowskiej
Kapituły Katedralnej na Wawelu, „Folia Historica Cracoviensia”, 10 (2004) s. 389-392.
Wittyg Wiktor, Znaki pieczętne (gmerki) mieszczan w Polsce w XVI i zaraniu XVII wieku, Kraków 1906.
Wolff Adam, Projekt instrukcji wydawniczej dla pisanych źródeł historycznych do połowy XVI w., „Studia Źródłoznawcze”, 1 (1957) s. 155-184.
Uniwersytet Jagielloński w Krakowie https://orcid.org/0000-0001-9297-6323
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.
