Stworzyć płaszczyznę wolności myśli. Wkład Karola Wojtyły w powstanie Wydziału Filozoficznego Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie
Kamil TROMBIK
Uniwersytet Papieski Jana Pawła II, Kraków , Polskahttps://orcid.org/0000-0003-0235-9490
Abstrakt
Karol Wojtyła związany był z krakowskim środowiskiem filozoficznym od początku swojej ścieżki akademickiej. Po roku 1954, gdy lokalny Wydział Teologiczny został usunięty z Uniwersytetu Jagiellońskiego, Wojtyła zaangażował się w podtrzymywanie i rozwijanie intelektualnych tradycji w Krakowie. W latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych zainicjował szereg przedsięwzięć o charakterze naukowym, a także działał na rzecz rozwijania i integracji krakowskiego środowiska akademickiego w obrębie dawnego Wydziału Teologicznego UJ, który stał się z czasem samodzielną, autonomiczną jednostką badawczo-dydaktyczną. Efektem tej wieloaspektowej działalności była między innymi decyzja Kongregacji Wychowania Katolickiego z roku 1976 o powołaniu Papieskiego Wydziału Filozoficznego w Krakowie, przypieczętowana w roku 1981 motu proprio Beata Hedvigis. W artykule skupiam się na omówieniu różnych form działalności Karola Wojtyły, które sprzyjały rozwijaniu filozofii chrześcijańskiej w Krakowie i przyczyniły się do powstania Instytutu Filozofii przy Papieskim Wydziale Teologicznym, a następnie Wydziału Filozoficznego Papieskiej Akademii Teologicznej.
Słowa kluczowe:
Karol Wojtyła, Jan Paweł II, Papieska Akademia Teologiczna, historia filozofii polskiej, filozofia polskaBibliografia
Bukowski, Kazimierz, Tadeusz Gadacz, Jan Galarowicz, et al. “Rola Karola Wojtyły – Jana Pawła II w kształtowaniu się krakowskiego ośrodka filozoficznego.” Logos i Ethos 4, no. 1 (1993): 289–301.
Głombik, Czesław. Początki neoscholastyki polskiej. Katowice: Wydawnictwo UŚ, 1991.
Heller, Michał. Interview by Kamil Trombik, Cracow, 16 May 2017. Historia Wydziału Filozoficznego PAT – wywiady. Dziekanat Wydziału Filozoficznego 1/2017, 2017, compact disc.
Heller, Michał, and Janusz Mączka. “Krakowska filozofia przyrody w okresie międzywojennym.” In Krakowska filozofia przyrody w okresie międzywojennym. Edited by Michał Heller, Janusz Mączka, Paweł Polak, and Małgorzata Szczerbińska-Polak. Tarnów: Wydawnictwo Biblos, 2007.
Heller, Michał, and Janusz Mączka. “Początki filozofii przyrody w Ośrodku Badań Interdyscyplinarnych w Krakowie.” Roczniki Filozoficzne 54, no. 2 (2006): 49–62.
Hołub, Grzegorz, Tadeusz Biesaga, Jarosław Merecki, and Marek Kostur. Karol Wojtyła. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Ignatianum, 2019.
Jagiełło, Jarosław. “Spojrzenie w przyszłość: Ks. Józefa Tischnera myślenie o pracy.” Verbum Vitae, no. 25 (2014): 227–58.
Janik, Jerzy. “Nauka – religia – dzieje.” Tygodnik Powszechny, no. 43 (1980): 3–4.
Jan Paweł II. “Spotkanie z Papieską Akademią Teologiczną: Przemówienie Ojca Świętego.” In Jan Paweł II w Polsce: 1979, 1983, 1987; Przemówienia i homilie. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1989.
Kubiś, Adam. “Papieska Akademia Teologiczna na tle ogólnej sytuacji nauki katolickiej w Polsce.” Biuletyn Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie, no. 4 (1985–1986): 19–20.
Kubiś, Adam. “Papieski Wydział Teologiczny w Krakowie (1954-1981).” In Wyższe szkolnictwo kościelne w Polsce: Wizja kardynała Karola Wojtyły i jej realizacja. Edited by Jędrzej Majka. Kraków: Wydawnictwo Naukowe PAT, 2002.
Papieski Wydział Teologiczny w Krakowie w latach 1954-1981. Kraków: Wydawnictwo Naukowe PAT, 2006.
Kubiś, Adam, and Jan Szczurek. “Nowy etap (1397-1997)”. In Wydział Teologiczny w Krakowie 1397-1997: Księga jubileuszowa. Edited by Stanisław Piech. Kraków: Wydawnictwo Naukowe PAT, 1997.
Markowski, Mieczysław. Dzieje Wydziału Teologii Uniwersytetu Krakowskiego w latach 1397-1525. Kraków: Wydawnictwo Naukowe PAT, 1996.
Mączka, Janusz. “Historia filozofii w Polsce: Krakowska szkoła filozofii przyrody, nauk przyrodniczych i matematyki.” In Historia filozofii polskiej: Dokonania, poszukiwania, perspektywy. Edited by Anna Dziedzic, Andrzej Kołakowski, Stanisław Pieróg, and Piotr Ziemski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Semper, 2007.
Morawiec, Edmund. “Sympozjum filozoficzne poświęcone analizie punktu wyjścia kinetycznego i teleologicznego argumentu na istnienie Boga.” Studia Philosophiae Christianae 4, no. 2 (1968): 225–70.
Morawiec, Edmund. “Sympozjum filozoficzne poświęcone problemowi poznania.” Studia Philo-sophiae Christianae 7, no. 1 (1971): 263–95.
Pieronek, Tadeusz, ed. Duszpasterski Synod Archidiecezji Krakowskiej 1972-1979. Vol. 1. Przebieg prac synodalnych. Dokumenty Synodu. Kraków: Wydawnictwo Kurii Metropolitalnej, 1985
Polak, Paweł. “Rola Stefana Z. Pawlickiego (1839-1916) w kształtowaniu się krakowskiego ośrodka filozofii przyrody.” In Oblicza filozofii w nauce. Edited by Paweł Polak, Janusz Mączka, and Wojciech Grygiel. Kraków: Wydawnictwo Copernicus Center Press, 2017.
Polak, Paweł. “Tradycja krakowskiej filozofii w nauce: między XIX a XXI wiekiem.” In 40 lat filozofii w uczelni papieskiej w Krakowie. Kraków: Wydawnictwo Naukowe UPJPII, 2018.
Polak, Paweł. “U źródeł krakowskiej filozofii przyrody.” Studia z Filozofii Polskiej 6 (2011): 135–53.
Snow, Percy Charles. Dwie kultury. Translated by Tadeusz Baszniak. Warszawa: Prószyński i S-ka, 1991.
Studium Myśli Współczesnej. “Romantyzm – katolicyzm – Zbigniew Krasiński,” a symposium, 14–15 June 1974. Znak 26, no. 10 (244) (1974): 1239–322.
Tomczak, Andrzej. Od wyprawy górskiej do seminarium naukowego: Przyczynek do biografii Karola Wojtyły – Jana Pawła II. Toruń: Towarzystwo Bibliofilów im. J. Lelewela, 1999.
Tomizm polski: 1879-1918; Słownik filozofów, s.v. “Stefan Pawlicki (1839-1916)” (by Mirosław Mylik). Edited by Bożena Listkowska and Artur Andrzejuk. Radzymin: Wydawnictwo Von Borowiecky, 2014.
Trombik, Kamil. “Jak rodziła się filozofia na Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie? Zarys historyczny do roku 1991.” In 40 lat filozofii w uczelni papieskiej w Krakowie. Edited by Jarosław Jagiełło. Kraków: Wydawnictwo Naukowe UPJPII, 2018.
Trombik, Kamil. Koncepcje fi lozofi i przyrody w Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie w latach 1978-1993: Studium historyczno-fi lozofi czne. Kraków: Wydawnictwo Scriptum, 2021.
Trombik, Kamil. “The Origin and Development of the Center For Interdisciplinary Studies: A Historical Outline by 1993.” Zagadnienia Filozoficzne w Nauce, no. 66 (2019): 271–95.
Truchlińska, Bogumiła. Od Witelona do Karola Wojtyły: Z dziejów polskiej aksjologii i filozofii kultury. Lublin: Wydawnictwo UMCS, 2016.
Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie. “Artykuł ks. prof. T. Wojciechowskiego niedopuszczony do druku w Analecta Cracoviensia w 1971 r.” In Sprawozdania, file PWT-0324. Archiwum Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie.
Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie. “Dziennik zajęć (Studium Myśli Współczesnej),” file PWT-4300. Archiwum Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie.
Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie. “Informacja ks. J. Tischnera o Przywydziałowym Studium Myśli Współ-czesnej PWT (Kraków, 9.10.1974). In Informacje 1973-1979 (Studium Myśli Współczesnej), file PWT-012. Archiwum Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie.
Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie. “List Kardynała Karola Wojtyły do Księdza Józefa Tischnera z dnia 20 lutego 1974 roku.” In Dydaktyka i wychowanie: Założenia organizacyjno-programowe [1974, 1979, 1987-1989], file WT-40. Archiwum Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie.
Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie. “Notatka ze spotkania u Księdza Kardynała w sprawie Papieskiego Wydziału Filozoficznego dnia 4.04.1977 roku.” In Podstawy prawne, file WF-010. Archiwum Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie.
Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie. “Protokół z posiedzenia Rady Wydziału z dnia 12.02.1964.” In Protokoły z posiedzeń Rad Wydziału. Vol. 1. 25.06.1963 – 5. 04. 1968, file PWT-0022. Archiwum Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie.
Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie. “Protokół z posiedzenia Rady Wydziału z dnia 9.12.1966 roku.” In Protokoły z posiedzeń Rad Wydziału. Vol. 1. 25.06.1963 – 5. 04. 1968, file PWT-0022. Archiwum Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie.
Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie. “Protokół z posiedzenia Rady Wydziału z dnia 7.11.1968 roku.” In Protokoły z posiedzeń Rad Wydziału. Vol. 2. 10.06.1968 – 25.06.1974, file PWT-0022. Archiwum Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie.
Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie. “Protokół z posiedzenia Rady Wydziału z dnia 5.12.1969 roku.” In Protokoły z posiedzeń Rad Wydziału. Vol. 2. 10.06.1968 – 25.06.1974, file PWT-0022. Archiwum Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie.
Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie. “Protokół z posiedzenia Rady Wydziału z dnia 18.05.1973 r.” In Protokoły z posiedzeń Rad Wydziału. Vol. 2. 10.06.1968 – 25.06.1974, file PWT-0022. Archiwum Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie.
Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie. “Protokół z posiedzenia Rady Wydziału z dnia 8.06.1973 roku. In Protokoły z posiedzeń Rad Wydziału. Vol. 2. 10.06.1968 – 25.06.1974, file PWT-0022. Archiwum Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie.
Protokół z posiedzenia Rady Wydziału z dnia 14.11.1975.” In Protokoły z posiedzeń Rad Wydziału. Vol 3. 3.10.1974 – 24.06.1977, file PWT-0022. Archiwum Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie.
Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie. “Protokół z posiedzenia Rady Wydziału z dnia 25.02.1976.” In Protokoły z posiedzeń Rad Wydziału. Vol. 3. 3.10.1974 – 24.06.1977, file PWT-0022. Archiwum Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie.
Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie. “Protokół z posiedzenia Rady Wydziału z dnia 4.10.1977.” In Protokoły z posiedzeń Rad Wydziału. Vol. 4. 4.10.1977 – 23.01.1981, file PWT-0022. Archiwum Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie.
Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie. Protokół z posiedzenia Rady Wydziału w dniu 14.11.1980, w: Protokoły z posiedzeń Rad Wydziału. Vol. 4. Vol. 4. 4.10.1977 – 23.01.1981, file PWT-0022. Archiwum Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie.
Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie. “Sprawozdania z działalności PWT 1972/1973-1976/1977.” In Sprawozdania, file PWT-0324. Archiwum Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie.
Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie. “Sprawozdanie z dnia 17.04.1975 r.” In Sprawozdania (Studium Myśli Współczesnej), file PWT-0323. Archiwum Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie.
Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie. “Tekst przemówienia Ojca św. Jana Pawła II w czasie spotkania z Radą Pa-pieskiego Wydziału Teologicznego dnia 9.06.1979 r.” In Protokoły z posiedzeń Rad Wydziału. Vol. 4. 4.10.1977 – 23.01.1981, file PWT-0022. Archiwum Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie.
Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie. “Załącznik do protokołu z posiedzenia Rady Wydziału z dnia 21 czerwca 1969 roku.” In Protokoły z posiedzeń Rad Wydziału. Vol. 2. 10.06.1968 – 25.06.1974, file PWT-0022. Archiwum Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie.
Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie. “Załącznik nr 1 do protokołu z posiedzenia Rady Wydziału z dnia 31.01.1970 roku.” In Protokoły z posiedzeń Rad Wydziału. Vol. 2. 10.06.1968 – 25.06.1974, file PWT-0022. Archiwum Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie.
Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie. “Zawiadomienie o Przywydziałowym Studium Myśli Współczesnej PWT, kierowane do duchownych i osób świeckich (Kraków, 1.10.1974).” In Programy-propozycje 1973-1983 (Studium Myśli Współczesnej), file PWT-400. Archiwum Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie.
Wojtyła, Karol. “Miłość i odpowiedzialność.” Znak 12, no. 5 (71) (1960): 561–614.
Wojtyła, Karol. “Ocena możliwości zbudowania etyki chrześcijańskiej przy założeniach systemu Maxa Schelera.” In Wojtyła, Zagadnienie podmiotu moralności. Lublin: Wydawnictwo Towarzystwa Naukowego KUL, 1991.
Wojtyła, Karol. Osoba i czyn. Kraków: Polskie Towarzystwo Teologiczne, 1969.
Życiński, Józef. “Kartki z prehistorii OBI.” Zagadnienia Filozoficzne w Nauce, no. 25 (1999): 8–12.
