Fundamentalistyczne grupy mormońskie w Polsce a polskie prawo karne – analiza potencjalnych zagrożeń i regulacji
Abstrakt
Artykuł analizuje, w jakim stopniu polski system prawny jest przygotowany na ewentualne pojawienie się fundamentalistycznych grup mormońskich, takich jak Fundamentalistyczny Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich (FLDS). Szczególny nacisk położono na kwestie ochrony dzieci przed wykorzystywaniem seksualnym (art. 200 i 200a Kodeksu karnego), przeciwdziałania bigamii (art. 206 k.k.) oraz ograniczeń wynikających z wolności wyznania. Polskie przepisy karne zapewniają narzędzia do ścigania nielegalnych praktyk, takich jak małżeństwa z nieletnimi czy poligamia, jednak ich skuteczność może być ograniczona w przypadku grup funkcjonujących w sposób zamknięty i izolujący członków od społeczeństwa. Artykuł zwraca uwagę na potencjalne luki w prawie, szczególnie w kontekście nieformalnych wieloosobowych związków oraz trudności w monitorowaniu działalności takich wspólnot. Celem publikacji jest ocena adekwatności polskich regulacji w zakresie ochrony praw człowieka i porządku publicznego wobec działalności grup fundamentalistycznych, a także wskazanie możliwych kierunków dostosowania prawa w celu skuteczniejszego przeciwdziałania ewentualnym nadużyciom.
Słowa kluczowe:
fundamentalizm religijny, poligamia, ochrona małoletnich, prawo karneBibliografia
Akty prawne
Konstytucja Rzeczypospolitej |Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. , Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. − Kodeks rodzinny i opiekuńczy, tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 236.
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. − Kodeks karny, tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 383 z późn. zm.
Ustawa z dnia 5 listopada 2009 r. o zmianie ustawy − Kodeks karny, ustawy − Kodeks po- stępowania karnego, ustawy − Kodeks karny wykonawczy, ustawy − Kodeks karny skarbowy oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2009 r. Nr 206, poz. 1589 z późn. zm.
Ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. − Prawo prywatne międzynarodowe, tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 503.
Orzecznictwo
Reynolds v. United States, 98 U.S. 145 [1878].
State v. Jeffs, 2007 UT 91.
Pozostałe źródła
Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy − Kodeks karny z dnia 7 października 2008 r., Druk nr 1465, Sejm VI kadencji. Pobrano z https://orka.sejm.gov.pl/Druki6ka.nsf/wgdruku/1465 (23.03.2026).
Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny, ustawy – Kodeks postępowania karnego, ustawy – Kodeks karny wykonawczy oraz ustawy o Policji z dnia 31 października 2008 r., Druk nr 1276, Sejm VI kadencji. Pobrano z https://orka.sejm.gov.pl/Druki6ka.nsf/wgdruku/1276 (23.03.2026).
Literatura
Bielski, M. (2010). Rzecz o granicach usiłowania przestępstw formalnych i materialnych – na przykładzie art. 200 § 1 k.k. i art. 200a k.k. Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych, 14(3), 101–116.
Buchała, K. (1980). Prawo karne materialne. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Cieślak, M. (1995). Polskie prawo karne. Zarys systemowego ujęcia. Warszawa: Wydawnictwa Prawnicze PWN.
Driggs, K. (2011). Review: Polygamy and the FLDS: A Review of Four Books. The John Whitmer Historical Association Journal, 31(2), 117–131. Pobrano z http://www.jstor.org/stable/43200529 (2.06.2025).
Faller, K. C. (1990). Understanding Child Sexual Maltreatment. Newbury Park, CA: SAGE Publications.
Filar, M. (2010). Kodeks karny. Komentarz. Warszawa: LexisNexis.
Grześkowiak, A., Wiak, K. (red.). (2024). Kodeks karny. Komentarz (wyd. 8). Warszawa: Wydawnictwo C. H. Beck.
Higdon, M. J. (2017). Polygamous Marriage, Monogamous Divorce. Duke Law Journal, 67(1), 79–134.
Karczewska, O. I. (2010). Mormoni amerykańscy w XIX wieku. Dzieje i ideały wychowawcze. Saeculum Christianum. Pismo historyczno-społeczne, 17(2), 181–212.
Komosa, A. (2014). Mormoni w Polsce. Pomagają Polakom poznać swoich przodków, bo rodzina „trwa wiecznie”. Pobrano z https://natemat.pl/122011,rodzina-to-jest-sila-mormoni-dbaja-o-to-bykazdy-polak-mogl-poznac-swoich-przodkow (24.03.2025).
Kosonoga-Zygmunt, J. (2024). Komentarz do art. 206. W: J. Majewski (red.), Kodeks karny. Komentarz. Warszawa: Wolters Kluwer Polska.
Królikowski, M., Zawłocki, R.. (red.). (2023). Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz do artykułów 117–221 (t. 1, wyd. 5). Warszawa: Wydawnictwo C. H. Beck.
Kulesza, J. (2025). Komentarz do art. 206. W: A. Behan, M. Filipczak, M. Grudecki, J. Kulesza, K. Patora, K. Wala, Kodeks karny. Komentarz. Warszawa: Wolters Kluwer Polska.
Loewy, A. H. (1975). Criminal Law in a Nutshell (2 wyd.). St. Paul, MN: West Publishing.
Marek, A. (2010). Kodeks karny. Komentarz. LEX/el.
Mozgawa, M. (2025). Komentarz do art. 206. W: M. Mozgawa (red.), Kodeks karny. Komentarz aktualizowany. LEX/el.
Mullen, R. (1967). The Mormons. London: W. H. Allen & Company.
Pawłowicz, Z. (2008). Leksykon Kościołów, ruchów religijnych i sekt w Polsce. Warszawa: Kuria Metropolitalna w Częstochowie.
Stefański, R. A. (2025). Komentarz do art. 206. W: J. Kosonoga (red.), Kodeks karny. Komentarz. Warszawa: Legalis.
Szewczyk, M. (2016). System Prawa Karnego (t. 10, red. P. Hofmański). Warszawa: Wydawnictwo C. H. Beck.
Szymańska, K. (2012). Wspólnota mormonów a prawo Kościoła katolickiego. Problem zawarcia małżeństwa mieszanego. Płock: Płocki Instytut Wydawniczy.
Urban, K. (1994). Mniejszości religijne w Polsce 1945–1991. Kraków: Zakład Wydawniczy „Nomos”.
Wala, K. (2025). Komentarz do art. 200. W: J. Kulesza (red.), Kodeks karny. Komentarz. Warszawa: Wolters Kluwer Polska.
Wall, E., Pulitzer, L. (2008). Stolen Innocence. My Story of Growing Up in a Polygamous Sect, Becoming a Teenage Bride, and Breaking Free of Warren Jeffs. New York: William Morrow.
Wigger, J. H. (1998). Taking Heaven by Storm. Methodism and the Rise of Popular Christianity in America. Oxford−New York: Oxford University Press.
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
