Epimenides of Crete in the New Testament Context (Titus 1:12; Acts 17:28)

Piotr Lorek

Ewangelikalna Wyższa Szkoła Teologiczna we Wrocławiu , Poland

Piotr Lorek, biblista, teolog; dziekan i profesor Ewangelikalnej Wyższej Szkoły Teologicznej we Wrocławiu; kształcił się na University of Glamorgan (2000, licencjat) oraz University of Wales (2004, doktorat); w 2015 roku uzyskał stopień doktora habilitowanego nauk teologicznych w zakresie teologii biblijnej na Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie


https://orcid.org/0000-0003-4345-5235


Abstract

This paper introduces the figure of the ancient Greek sage, Epimenides of Crete. Some of the works of ancient extra-biblical literature referring to Epimenides are cited. Next, the data obtained are compared with two New Testament passages (in particular Titus 1:12 and also briefly Acts 17:28). In this way, the specific use of the figure of Epimenides in the biblical fragments is shown. One can see the reference to the authority of Epimenides, however, without considering the original context of his words. It is also interesting to capture the difficulties of interpretation in selected Christian commentators living at the turn of the 4th and 5th centuries, who perceive the apologetic difficulties resulting from the quotation of Epimenides in Titus 1:12.

Keywords:

Epimenides of Crete, New Testament, Titus 1:12, Acts 17:28

Ambrosius, Hieronymus, Pelagius, Commentariorum In Epistolam Beati Pauli ad Titum, tł. pol. A. Baron: Ambrozjaster, Hieronim, Pelagiusz, Komentarze do Listu św. Pawła do Tytusa (Kraków: Wydawnictwo WAM 2003).

Apollodorus, Bibliotheca: Apollodorus, The Library. I. Books 1–3.9 (tł. J.G. Frazer) (Loeb Classical Library 121; Cambridge, MA: Harvard University Press – London: Heinemann 1921).

Aristotelis, Ars Rhetorica – Rhetorica ad Alexandrum – Ars Poetica, tł. pol. H. Podbielski: Arystoteles, Retoryka – Retoryka dla Aleksandra – Poetyka (Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN 2008).

Aristotelis, Atheniensium Respublica, tł. pol. L. Piotrowicz: Arystoteles, Ustrój polityczny Aten (Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1973).

Barclay, W., Dzieje Apostolskie (Warszawa: Słowo Prawdy 1979).

Barrett, C.K., A Critical and Exegetical Commentary of the Acts of the Apostles (Edinburgh: Clark 1998) II.

Bruce, F.F., The Book of the Acts, wyd. poprawione (Grand Rapids, MI: Eerdmans 1988).

Clemens Alexandrinus, Stromata, tł. pol. J. Niemirska-Pliszczyńska: Klemens Aleksandryjski, Kobierce zapisków filozoficznych dotyczących prawdziwej wiedzy (Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX 1994).

Collins, R.F., I & II Timothy and Titus. A Commentary (Louisville, KY: Westminster John Knox 2002).

Dąbrowski, E., „Cytaty z Aratosa i Epimenidesa w mowie na Areopagu”, E. Dąbrowski, Dzieje Apostolskie. Wstęp – przekład z oryginału – komentarz (Poznań: Pallottinum 1961) 542–549.

Diogenis Laertii, De Vitis, Dogmati et Apophthegmatis Clarorum Philosophorum, tł. pol. I. Krońska: Diogenes Laertios, Żywoty i poglądy słynnych filozofów (Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1968).

Dunn, J.D.G., The Acts of the Apostles (Valley Forge, PA: Trinity Press International 1996).

Faber, R., “‘Evil Beasts, Lazy Gluttons’: A Neglected Theme in the Epistle to Titus”, Westminster Theological Journal 67 (2005) 135–145.

Fee, G.D., 1 and 2 Timothy, Titus (Peabody, MA: Hendrickson 1993).

Fitzmyer, J.A., The Acts of the Apostles. A New Translation with Introduction and Commentary (Anchor Bible 31; New York: Doubleday 1998).

Gorday, P. (red.), Ancient Christian Commentary on Scripture (Downers Grove, IL: InterVarsity 2000) IX.

Harris, J.R., “A Further Note on the Cretans”, The Expositor seventh series 3/4 (1907) 332–337.

Harris, J.R., “St. Paul and Epimenides”, The Expositor eighth series 4/4 (1912) 348–353.

Harris, J.R., “The Cretans Always Liars”, The Expositor seventh series 2/4 (1906) 305–317.

Hesiodus, Theogonia, tł. pol. K. Kaszewski: Hezjod, Teogonia (Sandomierz: Armoryka 2010).

Hieronymus, Epistulae: Jerome, Nicene and Post-Nicene Fathers. Second Series. VI. Letters and Select Works (red. P. Shaff) (Peabody, MA: Hendrickson 2012).

Iohannes Chrysostomus, In Acta apostolorum: Jan Chryzostom, „Homilies on the Acts of the Apostles”, Nicene and Post-Nicene Fathers, First Series. XI. Homilies of the Acts of the Apostles and the Epistle to the Romans (red. Ph. Shaff) (Buffalo, NY: Christian Literature Publishing 1889).

Iohannes Chrysostomus, In epistulam ad Titum: Jan Chryzostom, From Nicene and Post-Nicene Fathers, First Series. XIII. Homily III on Titus i. 12–14 (red. Ph. Schaff) (Buffalo, NY: Christian Literature Publishing 1889).

Kalinowski, D., „Dlaczego Jezus cytował Pawłowi na drodze do Damaszku greckich poetów”, http://acalyludpowieamen.pl/dlaczego-jezus-cytowal-pawlowi-na-drodze-do-damaszku-greckich-poetow/ [dostęp: 21.06.2021].

Kallimach z Cyreny, Hymn o Zeusie (tł. W. Steffen) http://pantheion.pl/Kallimach-Hymn-o-Zeusie [dostęp: 21.06.2021].

Keener, C.S., The IVP Bible Background Commentary. New Testament (Downers Grove, IL: InterVarsity 1993).

Kobyłka, J.J. et al., Komentarz do 1–2 Listu do Tymoteusza, Listu do Tytusa, Listu do Filemona i Listu do Hebrajczyków (Komentarz Teologiczno-Pastoralny do Biblii Tysiąclecia. Nowy Testament 4; Poznań: Pallottinum 2015).

Krause, M.S., “Crete”, The Lexham Bible Dictionary (red. J.D. Barry et al.) (Bellingham, WA: Lexham 2016).

Kubiak, Z., Mitologia Greków i Rzymian (Warszawa: Świat Książki 1997).

Origenes, Contra Celsus, tł. pol. S. Kalinkowski: Orygenes, Przeciw Celsusowi, wyd. 2 (Warszawa: Akademia Teologii Katolickiej 1986).

Plato, De Legibus, tł. pol. M. Maykowska: Platon, Prawa, wyd. 2 (opr. M. Maykowska) (Warszawa: ALFA 1997).

Plutarchus Chaeroneus, Vitae parallelae, tł. pol. M. Brożek: Plutarch z Cheronei, Żywoty sławnych mężów (Z żywotów równoległych) (Wrocław – Warszawa – Kraków: Ossolineum 1996).

Quinn, J.D., The Letter to Titus (New York: Doubleday 1990).

Stasiak, S., Komentarz do Dziejów Apostolskich, Listu do Rzymian, 1–2 Listu do Koryntian i Listu do Galatów (Komentarz Teologiczno-Pastoralny do Biblii Tysiąclecia. Nowy Testament 2; Poznań: Pallottinum 2014).

Strabo, Geographica, tł. pol. E. Kaczyńska – K.T. Witczak: Strabon, „Opis Krety (Geographica X.4,1–5)”, Meander 51/3–4 (1996) 223–232.

Theodoretus Cyrensis, Interpretatio in XII epistulas s. Pauli. Ad Romanos, tł. pol. S. Kalinkowski: Teodoret z Cyru, Komentarz do listów Pawłowych do Tesaloniczan, Tymoteusza, Tytusa, Filemona i hebrajczyków (Źródła Myśli Teologicznej 20; Kraków: Wydawnictwo WAM 2001).

Witherington III, B., The Acts of the Apostles. A Socio-Rhetorical Commentary (Grand Rapids, MI – Cambridge, U.K.: Eerdmans 1998).


Published
2021-09-30


Lorek, P. (2021). Epimenides of Crete in the New Testament Context (Titus 1:12; Acts 17:28). Verbum Vitae, 39(3), 849–863. https://doi.org/10.31743/vv.12804

Piotr Lorek 
Ewangelikalna Wyższa Szkoła Teologiczna we Wrocławiu

Piotr Lorek, biblista, teolog; dziekan i profesor Ewangelikalnej Wyższej Szkoły Teologicznej we Wrocławiu; kształcił się na University of Glamorgan (2000, licencjat) oraz University of Wales (2004, doktorat); w 2015 roku uzyskał stopień doktora habilitowanego nauk teologicznych w zakresie teologii biblijnej na Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie

https://orcid.org/0000-0003-4345-5235



License

Authors who publish with this journal agree to the following terms:

(1) Authors retain copyright and grant the journal right of first publication with the work simultaneously licensed under a Creative Commons Attribution License (CC license Attribution-NoDerivatives 4.0 International) that allows others to share the work with an acknowledgement of the work's authorship and initial publication in this journal. 

(2) Authors are able to enter into separate, additional contractual arrangements for the non-exclusive distribution of the journal's published version of the work (e.g., post it to an institutional repository or publish it in a book), with an acknowledgement of its initial publication in this journal.

(3) Authors are permitted and encouraged to post their work online (e.g., in institutional repositories or on their website) prior to and during the submission process, as it can lead to productive exchanges, as well as earlier and greater citation of published work (See The Effect of Open Access).