The Cultural Dimension of Catholic Liturgical Rites in Catholic Religious Education in the Context of the Objectives of the Education System in Italy

Andrzej Kiciński

Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II , Polska
https://orcid.org/0000-0003-3076-6878

Vincenzo Annicchiarico

Istituto Superiore di Scienze Religiose “S. Giovanni Paolo II”, Taranto, Włochy , Włochy
https://orcid.org/0000-0003-3094-171X


Abstrakt

This article aims to show the possibility of an academic approach to teaching the Catholic religion at school to the liturgical rites of the Catholic Church from a cultural perspective. Liturgical rites consist of numerous signs and symbols that refer to the human dimension, which seeks what is beautiful, true, and good. At all levels, one of the main objectives of Italian and European schools is to teach, educate, and raise responsible and upright citizens. Therefore, while contributing to the general formation of the human being at school, the teaching of Catholic religion also draws students closer, in cultural terms, to the great code, i.e., the liturgy of the Catholic Church. It is certainly a form of public and social communication. It is education in action. In this sense, for example, it could be a considerable and systematic cultural opportunity for Ukrainian students residing in Poland, a chance to learn the symbolic language of the Catholic liturgy in the perspective of reaching human maturity without fear of proselytism from the Catholic Church. This article in no way intends to diminish the intrinsic value of the liturgy in the life of the Church, understood as a celebration, proclamation, commemoration, promise, and moral call whose purpose is to transform or transfigure the person so that he/she is oriented toward the highest good, i.e., God, and able to live a life of mutual love

Słowa kluczowe:

teaching Catholic religion, liturgy, culture, public school, human formation

Annicchiarico, V., “La liturgia nella catechesi e nell’insegnamento della religione cattolica: complementarità e differenza,” Rivista liturgica 98/4 (2011) 655–668.

Annicchiarico, V., “L’Irc tra continuità e innovazione: le nuove intese,” Il tirocinio formativo attivo dell’Insegnamento della religione cattolica. Elementi strutturali e analisi di un’esperienza nell’attuale riforma scolastica (ed. V. Annicchiarico; Roma – Monopoli: VivereIn 2014) 30–45.

Annicchiarico, V., L’omelia nell’era digitale. La Chiesa non ha paura del ‘nuovo’ (ed. V. Annicchiarico; Roma – Monopoli: VivereIn 2018) 86–93.

Benedict XVI, Discorso agli Insegnanti di religione cattolica italiani, Città del Vaticano, 25.04.2009, https://www.vatican.va/content/benedict-xvi/en/speeches/2009/april/documents/hf_ben-xvi_spe_20090425_insegnanti-religione.html (accessed 5.07.2022).

Bonaccorso, G., “Liturgia e comunicazione,” F. Lever – P.C. Rivoltella – A. Zanacchi, La comunicazione. Il dizionario di scienze e tecniche (Roma: Elledici-RaiEri-LAS-PROM.IT 2002) 679–680.

Commissione Europea, Informazioni per le persone in fuga dalla guerra in Ucraina, https://ec.europa.eu/info/strategy/priorities-2019–2024/stronger-europe-world/eu-solidarity-ukraine/eu-assistance-ukraine/information-people-fleeing-war-ukraine_it (accessed 5.07.2022).

“Decreto del Presidente della Repubblica Italiana,” 89/2009, Gazzetta Ufficiale July 15, 2009, no. 162.

“Decreto del Presidente della Repubblica Italiana,” 11.02.2010, Gazzetta Ufficiale May 7, 2010, no. 105.

“Decreto del Presidente della Repubblica Italiana,” 20.08.2012, Gazzetta Ufficiale May 20, 2012, no. 175.

“Decreto del Ministero dell’Istruzione della Repubblica Italiana n. 254 del 16.11.2012,” Gazzetta Ufficiale February 5, 2013, no. 30.

Francis, Apostolic Exhortation Evangelii Gaudium. On the Proclamation of the Gospel in Today’s World (2013).

Francis, Apostolic Letter Desiderio Desideravi. On the Liturgical Formation of the People of God (2022).

Francis, Discorso al mondo della scuola italiana, 10.05.2014, https://www.vatican.va/content/francesco/en/speeches/2014/may/documents/papa-francesco_20140510_mondo-della-scuola.html (accessed 20.06.2022).

Gardner, H., Cinque chiavi per il futuro (Milano: Feltrinelli 2011).

Gądecki, S., Rada Stała zaaprobowała nowe programy pomocy uchodźcom z Ukrainy, podjęła refleksję nad potrzebą reformy katechizacji szkolnej, https://kair.ekai.pl/depesza/617680/show (accessed 2.05.2022).

Ferrer Grenesche, J.M., “L’adeguamento delle chiese secondo la riforma liturgica del Vaticano II: principi, orientamenti e criteri,” L’adeguamento liturgico. Identità e trasformazione delle chiese (ed. G. Boselli; Magnano, BL: Qiqajon 2013) 232–244.

KAI (Catholic News Agency), Kościół w Polsce reaguje na potrzeby edukacyjne w związku z napływem ukraińskich dzieci, https://kair.ekai.pl/depesza/615131/show (accessed 16.03.2022).

Katechizm Kościoła Katolickiego (Poznań: Pallottinum 1994).

Kiciński, A., “Verso la didattica del simbolo,” Mneme Ammentos 1/1 (2005) 253–284.

Kiciński, A., “Rozwój dyrektoriów katechetycznych po Soborze Watykańskim II (1971–1997–2020),” Roczniki Teologiczne 67/11 (2020) 5–27.

Komenda Główna Straży Granicznej (Polish Border Guard Main Headquarters), Informacja Statystyczna za I kwartał 2022 r. (Warsaw 2022).

Lameri, A., Segni e simboli riti e misteri. Dimensione comunicativa della liturgia (Milano: Paoline 2012).

Lever, F., “Rilevanza della Messa come comunicazione,” Nuovo dizionario di liturgia (eds. D. Sartore – A.M. Triacca; 4 ed.; Milano: Cinisello Balsamo 1990) 1207–1223.

Lorizio, G., “La dimensione relazionale, comunicativa ed educativa nella Rivelazione,” Notiziario. Servizio Nazionale per l’IRC 1 (2009) 24–40.

Maggiani, S., “Rito/Riti,” Nuovo dizionario di liturgia (eds. D. Sartore – A.M. Triacca; 4 ed.; Milano: Cinisello Balsamo 1990) 1222–1232.

Marsili, S., “Liturgia,” Nuovo dizionario di liturgia (eds. D. Sartore – A.M. Triacca; 4 ed.; Milano: Cinisello Balsamo 1990) 725–742.

Mehrabian, A., Nonverbal Communication (London – New York: Routledge, Taylor & Francis Group 2017).

Ministero dell’Istruzione, dell’Università e della Ricerca (MIUR), Sistema educativo di istruzione e di formazione, https://www.miur.gov.it/sistema-educativo-di-istruzione-e-formazione (accessed 20.06.2022).

Ministero dell’Istruzione, dell’Università e della Ricerca (MIUR), “Indicazioni nazionali per il curricolo della scuola dell’infanzia e del primo ciclo d’istruzione,” Annali della Pubblica Istruzione, special number (2012).

Misiaszek, K., Koncepcja nauczania religii katolickiej w publicznej szkole włoskiej po konkordacie z 1983 roku (Warszawa: Wydawnictwo Salezjańskie 1999).

Napiórkowski, S.C., Jak uprawiać teologię (Wrocław: TUM 1994).

Offmański, A. (ed.), Współczesna katecheza liturgiczna. Liturgia w katechezie i szkolnym nauczaniu religii (Szczecin: WT US 2010).

Parlamento europeo e il Consiglio dell’Unione europea, “Raccomandazione del Parlamento europeo e del Consiglio circa la costituzione del Quadro europeo delle qualifiche per l’apprendimento permanente,” 23.04.2008, Gazzetta ufficiale dell’Unione europea (2008) C 111/1.

Parlamento europeo e il Consiglio dell’Unione europea, Raccomandazione del Consiglio relativa alle competenze chiave per l’apprendimento permanente, 22.05.2018, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/IT/TXT/PDF/?uri=CELEX:32018H0604(01) (accessed 5.09.2021).

Pontificio Consiglio per la Nuova Evangelizzazione, Direttorio per la catechesi (Vaticano: Libreria Editrice Vaticana 2020).

de Saint-Exupéry, A., Il piccolo principe. Commentato con la Bibbia (eds. E. Romeo – V. Canella; Milano: Àncora 2015).

Second Vatican Council, Constitution on the Sacred Liturgy Sacrosanctum Concilium (1963) (= SC).

Siemieniecki, B., Introduzione alla pedagogia cognitiva (Roma: Armando 2012).

Tilliette, X., “Réflexion et symbole. L’entreprise philosophique de Paul Ricoeur,” Archives de philosophie 24/3–4 (1961) 574–588.


Opublikowane
2022-12-21


Kiciński, A., & Annicchiarico, V. (2022). The Cultural Dimension of Catholic Liturgical Rites in Catholic Religious Education in the Context of the Objectives of the Education System in Italy. Verbum Vitae, 40(4), 843–868. https://doi.org/10.31743/vv.14193

Andrzej Kiciński  andrzej.kicinski@kul.pl
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II

Ks. Andrzej Kiciński, dr hab. prof. Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II w Lublinie. Kierownik Katedry Katechetyki Szczegółowej i Współczesnych Form Przekazu Wiary. rzeczoznawca ds. oceny programów nauczania religii i podręczników katechetycznych Komisji Wychowania Katolickiego KEP. Zainteresowania naukowe: edukacja religijna, edukacja medialna, edukacja osób z niepełnosprawnościami (autyzm), katechetyka.

https://orcid.org/0000-0003-3076-6878
Vincenzo Annicchiarico 
Istituto Superiore di Scienze Religiose “S. Giovanni Paolo II”, Taranto, Włochy

Ks. Vincenzo Annicchiarico, profesor Wyższego Instytutu Nauk Religijnych „S. Giovanni Paolo II” – Apulijski Wydział Teologiczny (Italy). Był dyrektorem Krajowego Biura ds. Nauki Religii Katolickiej w Konferencji Episkopatu Włoch. Wykładowca dydaktyki i przygotowania pedagogicznego ds. nauczania religii katolickiej w szkole oraz katechetyki. Autor licznych publikacji na temat nauczania religii katolickiej we Włoszech i w Europie ze szczególnym uwzględnieniem epistemologicznego statusu dyscypliny i stałej formacji nauczycieli religii katolickiej. Publikuje także w zakresie katechetyki, ze szczególnym uwzględnieniem problematyki nowej ewangelizacji i środków masowego przekazu. Zainteresowania badawcze: przygotowanie zawodowe przyszłych nauczycieli religii katolickiej, metodologia nauczania religii katolickiej; katecheza w kulturze nowych mediów.

https://orcid.org/0000-0003-3094-171X



Licencja

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor/Autorzy udziela/ją Licencjobiorcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji, zgodnie z postanowieniami załącznika: LICENCJA NA KORZYSTANIE Z UTWORU