Theologization of Greek Terms and Concepts in the Septuagint and New Testament

Franciszek Mickiewicz

Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie , Polska
https://orcid.org/0000-0003-3945-8169


Abstrakt

Gdy twórcy Septuaginty tłumaczyli na język grecki nazwy lub pojęcia związane z ich moralnością i religią monoteistyczną, zaś autorzy nowotestamentowi przekazywali w języku greckim naukę zawartą w Ewangelii Jezusa, często musieli nadać świeckim terminom greckim nowe, teologiczne znaczenie, przeniesione ze świata biblijnego. W artykule tym są najpierw przedstawione główne przyczyny i skutki takiej teologizacji terminów i pojęć greckich w Septuagincie i Nowym Testamencie, a następnie – na pięciu wybranych przykładach – są ukazane sposoby i kierunki teologizacji terminów, które odgrywają ważną rolę w orędziu autorów Septuaginty i Nowego Testamentu.

Słowa kluczowe:

Septuaginta, teologia Starego i Nowego Testamentu, biblijny język grecki, kultura hellenistyczna



Arndt, M.B., “Niektóre aspekty przymierza w Starym Testamencie,” Quaestiones Selectae 11 (2000) 5–24.

Bańkowski, A., “Nowotestamentowe ἐκκλησία i jego losy w językach Europy,” Biblia a kultura Europy (eds. M. Kamińska – E. Małek) (Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 1992) I, 57–63.

Bartnicki, R., “Pouczenie uczniów o dobrowolnej bezżenności (Mt 19,10-12),” Stworzył Bóg człowieka na swój obraz. Księga pamiątkowa dla Biskupa Profesora Mariana Gołębiewskiego w 65. rocznicę urodzin (ed. W. Chrostowski) (Warszawa: Vocatio 2002) 53–58.

Beale, G.K., “The Background of ἐκκλησία Revisited,” Journal for the Study of the New Testament 38 (2015) 151–168. (Crossref)

Bertram, G., “Praeparatio Evangelica in der Septuaginta,” Vetus Testamentum 7 (1957) 225–249. (Crossref)

Bielawski, M., Mikroteologie (Kraków: Homini 2008).

Bladyniec-Sośnierz, A.M., “Pojęcia wyrażające cnotę miłości w Biblii,” Collectanea Theologica 87/1 (2017) 75–89. (Crossref)

Blinzler, J., “Eisin eunouchoi. Zur Auslegung von Mt 19,12,” Zeitschrift für die Neutestamentliche Wissenschaft 48 (1957) 254–270. (Crossref)

Cambiano, G., “The Desire to Know (Metaphysics A 1),” Aristotle’s Metaphysics Alpha. Symposium Aristotelicum (ed. C. Steel) (Oxford: Oxford University Press) 1–42.

Campbell, J.Y., “The Origin and Meaning of the Christian Use of the Word ΕΚΚΛΗΣΙΑ,” Journal of Theological Studies 49 (1948) 130–142. (Crossref)

Chmiel, J., “Biblijne pojęcie agape jako model etyczny,” Ruch Biblijny i Liturgiczny 30/4 (1977) 181–189. (Crossref)

Chrostowski, W., “«Gdy Bóg przemówił po grecku». Septuaginta jako świadectwo gruntownej transpozycji językowej,” Poradnik Językowy 16/5 (2016) 60–70.

Coenen, L., “Chiesa / ’Εκκλησία,” DCBNT, 258–273.

Coenen, L.– Beyreuther, E.– Bietenhard, H. (eds.) Dizionario dei concetti biblici del Nuovo Testamento, 4 ed. (Bologna: Edizioni Dehoniane 1989) (= DCBNT).

Deissmann, A., Bible Studies (Edinburgh: Clark 1901).

Ehrensperger, K., “Speaking Greek Under Rome: Paul, the Power of Language and the Language of Power,” Neotestamentica 46/1 (2012) 9–28.

Filipiak, M., “Przymierze w Piśmie Świętym,” Ruch Biblijny i Liturgiczny 25/3 (1972) 145–155. (Crossref)

Fitzmyer, J.A., Romans. A New Translation with Introduction and Commentary (New York: Doubleday 1993).

Flasza, A., “Grecka terminologia miłości. Preliminaria do dyskursu o miłości agape w Liście św. Pawła do Rzymian,” Verbo Domini servire. Opuscula Ioanni Cantio Pytel septuagenario dedicata (eds. F. Lenort – T. Siuda) (Poznań: Uniwersytet Adama Mickiewicza 2000) 231–239.

Günther, W. – Link, H.-G., “Amore/ἀγαπάω,” DCBNT, 92–99.

Günther, W., “Peccato/ἁμαρτάνω,” DCBNT, 1240–1245.

Guzewicz, M., “Miłość prawdziwa. Refleksja na bazie analizy terminu «agape»,” „Żyjemy dla Pana” (Rz 14,8).

Studia ofiarowane siostrze Profesor Ewie J. Jezierskiej OSU (ed. W. Chrostowski) (Rozprawy i Studia Biblijne 23; Warszawa: Vocatio 2006) 141–150.

Hahn, H.C., “Circoncidere – evirare/εὐνοῦχος,” DCBNT, 294–296.

Harl, M., “La «Bible d’Alexandrie» et les études sur la Septante. Réflexions sur une première expérience,” Vigiliae Christianae 47 (1993) 313–340. (Crossref)

Harvey, A.E., “Eunuchs for the Sake of the Kingdom,” Heythrop Journal 48 (2007) 1–17. (Crossref)

Hemer, C.J., “Reflections on the Nature of New Testament Greek Vocabulary,” Tyndale Bulletin 38 (1987) 65–92. (Crossref)

Jankowski, A., Biblijna teologia przymierza (Kraków: Tyniec 1997).

Jędrzejewski, S., “Septuaginta – Biblia helleńskiego judaizmu,” Ruch Biblijny i Liturgiczny 58/4 (2005) 245–262. (Crossref)

Jelonek, T., “Biblijne pojęcie przymierza,” Polonia Sacra 9/16 (2005) 181–197.

Joosten, J., “Pillars of the Sacred: Septuagint Words Between Biblical Theology and Hellenistic Culture,” Svensk Exegetisk Årsbok 83 (2018) 1–15.

Kittel, G. – Friedrich, G. (eds.), Theologische Wörterbuch zum Neuen Testament (Stuttgart: Kohlhammer 1933–1979) I–IX (= TWNT).

Kozyra, J., List świętego Jakuba. Wstęp, przekład z oryginału, komentarz (Nowy Komentarz Biblijny. Nowy Testament 16; Częstochowa: Edycja Świętego Pawła 2011).

Last, R., “Ekklēsia outside the Septuagint and the Dēmos: The Titles of Greco-Roman Associations and Chris-Followers’ Groups,” Journal of Biblical Literature 137 (2018) 959–980. (Crossref)

Law, T.M., When God Spoke Greek. The Septuagint and the Making of the Christian Bible (Oxford: Oxford University Press 2013). (Crossref)

Lemański, J., “Pnp 8,5-7 jako próba zdefiniowania miłości?,” Zeszyty Naukowe KUL 50/4 (2007) 31–48.

Lust, J., “Translation Greek and the Lexicography of the Septuagint,” Journal for the Study of the Old Testament 59 (1993) 109–120. (Crossref)

Łach, S., “Testament czy przymierze?,” Łach S., List do Hebrajczyków. Wstęp – przekład z oryginału, komentarz – ekskursy (Pismo Święte Nowego Testamentu 10; Poznań: Pallottinum 1959) 383–395.

Malina, A., List do Hebrajczyków. Wstęp, przekład z oryginału, komentarz (Nowy Komentarz Biblijny. Nowy Testament 15; Częstochowa: Edycja Świętego Pawła 2018).

Mazurkiewicz, P., “Teologizacja narodu czy nacjonalizacja Kościoła? Koncepcja narodu w nauczaniu kardynała Stefana Wyszyńskiego,” Saeculum Christianum 9/2 (2002) 267–276.

Mickiewicz, F., Teologiczna etyka Świętego Pawła (Częstochowa: Edycja Świętego Pawła 2017).

Mohrmann, Ch., “Linguistic Problems in the Early Christian Church,” Vigiliae Christianae 11 (1957) 11–36. (Crossref)

Nock, A.D., “The Vocabulary of the New Testament,” Journal of Biblical Literature 52 (1933) 131–139. (Crossref)

Paciorek, A., Paweł Apostoł – pisma (Tarnów: Biblos 1996) II.

Pawłowski, Z., “Biblijna agape. Język miłości i jego funkcja w kształtowaniu społecznego wymiaru doświadczania Boga,” Ethos 11/3 (1998) 33–49.

Penna, R., Lettera ai Romani. Introduzione, versione, commento (Bologna: Edizioni Dehoniane 2010).

Piętka, R., “Antyczna translatologia,” Pamiętnik Literacki 95/1 (2004) 7–18.

Poniży, B., “Logos w Księdze Mądrości (18,14–16): między personifikacją a teologizacją,” Zeszyty Naukowe KUL 40/1-2 (1997) 75–92.

Poniży, B., Księga Mądrości. Wstęp, przekład z oryginału, komentarz (Nowy Komentarz Biblijny. Stary Testament 20; Częstochowa: Edycja Świętego Pawła 2012).

Rajak, T., Translation and Survival. The Greek Bible of the Ancient Jewish Diaspora (Oxford: Oxford University Press 2009).

Roberts, E., “Reconsidering Hamartia as ‘Sin’ in 1 Corinthians,” Method and Theory in the Study of Religion 26 (2014) 340–364. (Crossref)

Roberts, J.W., “The Language Background of the New Testament,” Restoration Quarterly 5 (1961) 193–204.

Roberts, J.W., “The Meaning of ‘Ekklesia’ in the New Testament,” Restoration Quarterly 15 (1972) 27–36.

Röhser, G., Metaphorik und Personifikation der Sünde. Antike Sündenvorstellungen und paulinische Hamartia (Tübingen: Mohr Siebeck 1987).

Romaniuk, K., Motywacja napomnień moralnych w listach św. Pawła (Poznań: Księgarnia św. Wojciecha 1971).

Schneider, J., “εὐνοῦχος, εὐνουχίζω,” TWNT II, 763–767.

Schrage, W., “»Ekklesia« und »Synagoge«. Zum Ursprung des urchristlichen Kirchenbegriffs,” Zeitschrift für Theologie und Kirche 60 (1963) 178–202.

Sobański, R., “Wprowadzenie do zagadnienia roli prawa w Kościele,” Prawo Kanoniczne 18/1-2 (1975) 3–24. (Crossref)

Stasiak, S., “Miłość Boża rozlana w sercach naszych (Rz 5,5),” Verbum Vitae 23 (2013) 161–180.

Stauffer, E., “ἀγαπάω,” TWNT I, 20–55.

Szydłowski, P., “Teologizacja pedagogiki w twórczości Jacka Woronieckiego (1878–1949),” Filozofia i czas przeszły. Profesorowi Czesławowi Głombikowi w 70. rocznicę urodzin (eds. B. Szostek – A.J. Noras) (Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego 2005) 210–216.

Tabachovitz, D., Die Septuaginta und das Neue Testament (Lund: Gleerup 1956).

Trebilco, P., “Why Did the Early Christians Call Themselves ἡ ἐκκλησία?,” New Testament Studies 57 (2011) 440–460. (Crossref)

Van Kooten, G.H., “’Εκκλησία τοῦ θεοῦ: The ‘Church of God’ and the Civic Assemblies (ἐκκλησίαι) of the Greek Cities in the Roman Empire: A Response to Paul Trebilco and Richard A. Horsley,” New Testament Studies 58 (2012) 522–548. (Crossref)

Ward, R.B., “Ekklesia: A Word Study,” Restoration Quarterly 2 (1958) 164–179.

Winger, M., “From Grace to Sin: Names and Abstractions in Paul’s Letters,” Novum Testamentum 41 (1999) 145–175. (Crossref)

Wischmeyer, O., “Vorkommen und Bedeutung von Agape der außerchristlichen Antike“, Zeitschrift für die neutestamentliche Wissenschaft und die Kunde der älteren Kirche 69 (1978) 212–238. (Crossref)


Opublikowane
2021-09-30


Mickiewicz, F. (2021). Theologization of Greek Terms and Concepts in the Septuagint and New Testament. Verbum Vitae, 39(3), 751–769. https://doi.org/10.31743/vv.11109

Franciszek Mickiewicz  fmickiewicz@o2.pl
Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie

Ks. Franciszek Mickiewicz SAC, pallotyn. W 1995 r. uzyskał doktorat z teologii biblijnej, w 2004 r. otrzymał stopień naukowy doktora habilitowanego nauk teologicznych, a w 2015 r. tytuł profesora nauk teologicznych. Obecnie prowadzi wykłady z Nowego Testamentu na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie oraz w Wyższym Seminarium Duchownym księży pallotynów w Ołtarzewie. Oprócz dużej liczby artykułów jest autorem dwutomowego komentarza do Ewangelii św. Łukasza (Nowy Komentarz Biblijny, Częstochowa: Edycja Świętego Pawła 2011-2012), komentarza do Listu św. Judy i 2 Listu św. Piotra (Nowy Komentarz Biblijny; Częstochowa: Edycja Świętego Pawła 2018) oraz książek z zakresu teologii biblijnej (wśród nich jest Teologiczna etyka świętego Pawła, wydana w 2017 r.).

https://orcid.org/0000-0003-3945-8169



Licencja

Autor/Autorzy udziela/ją Licencjobiorcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji, zgodnie z postanowieniami załącznika: LICENCJA NA KORZYSTANIE Z UTWORU