Periodyzacja dziejów Izraela w "Pochwale Ojców" Księgi Syracha (Syr 44–49)


Abstrakt

Artykuł ma na celu przedstawić ujęcie poszczególnych okresów biblijnego Izraela, które zawiera Pochwała ojców (Syr 44 – 49) Księgi Syracha. Na początku autorka zaznacza kontekst i granice tekstu przyjętego do analizy. Następnie pokrótce przedstawia ogólne wprowadzenie do Pochwały ojców (Syr 44,1-15). Kolejne części artykułu stanowią propozycję periodyzacji, która składa się z trzech części: etapu przymierza (Syr 44,16 – 45,26), etapu proroków i królów (Syr 46,1 – 49,10) oraz etapu odnowy (Syr 49,11-16). Całość zamyka apendyks, który stanowi wypełnienie wcześniejszych etapów historii w osobie Szymona II, arcykapłana świątyni jerozolimskiej (Syr 50,1-24). Periodyzacja dziejów obecna w Pochwale ojców, oprócz chronologii jest prezentacją, w której można zauważyć podejście teologiczne, kanoniczne i kapłańskie.


Słowa kluczowe

Stary Testament; Księga Syracha; historia; periodyzacja; Pochwała ojców; czas

Beentjes P.C., „The «Praise of the Famous» and its Prologue. Some Observations on Ben Sira 44:1-15 and the Question on Enoch in 44,16”, Bijdragen, tijdschrift voor filosofie en theologie 45 (1984) 374–383.
Beentjes P.C., „Prophets and Prophecy in the Book of Ben Sira”, Prophets, Prophecy, and Prophetic Texts in Second Temple Judaism (red. M.H. Floyd) (London: T & T Clark 2006) 135–150.
Beentjes P.C. (red.), The Book of Ben Sira in Hebrew. A Text Edition of All Extant Hebrew Manuscripts and a Synopsis of all Parallel Hebrew Ben Sira Texts (Supplements to Vetus Testamentum LXVIII; Leiden – New York – Köln: E.J. Brill 1997).
Bonora A., Siracide. Le radici nella tradizione (Leggere oggi la Bibbia 1.17; Brescia: Queriniana 1988).
Box G.H. – Oesterley W.O.E., „The Book of Sirach”, The Apocrypha and Pseudepigrapha of the Old Testament with Introductions and Critical and Explanatory Notes to the Several Books (red. R.H. Charles) (Oxford: Clarendon 1913) 268–517.
Calduch-Benages N. – Ferrer J. – Liesen J. (red.), La Sabiduría del escriba. Wisdom of the Scribe (Bibioteca Midrásica 26; Estella: Editorial Verbo Divino 2003).
Callender D.E., Adam in Myth and History: Ancient Israelite Perspectives on the Primal Human (Harvard Semitic Studies 48; Winona Lake: Eisenbrauns 2000).
Ciecieląg J., Żydzi w okresie drugiej świątyni 538 przed Chr.-70 po Chr. (Kraków: Universitas 2011).
Corley J., „Sirach 44:1-15 as Introduction to the Praise of the Ancestors”, Studies in the Book of Ben Sira. Papers of the Third International Conference on the Deuterocanonical Books, Shime’on Centre, Pápa, Hungary, 18-20 May, 2006 (red. G.G. Xeravits – J. Zsengellér) (Supplements to the Journal for the Study of Judaism 127; Leiden – London: Brill 2008) 151–181.
Czajkowski M., „Na tropach tradycji eschatologicznej i mesjańskiej u Ben-Syracha”, Ruch Biblijny i Liturgiczny 16 (1963) 2–3, 87–98.
Demitrów A., Quattro oranti nell’Elogio dei Padri (Sir 44–49). Studio dei testi e delle tradizioni (Opolska Biblioteka Teologiczna 124; Opole: Wydawnictwo Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Opolskiego 2011).
Drawnel H., „Władza arcykapłana w Izraelu we wczesnym okresie hellenistycznym: pomiędzy historią a kapłańską ideologią dydaktyczną”, Polityka a religia (red. P. Jaroszyński i in.) (Lublin: Fundacja „Lubelska Szkoła Filozofii Chrześcijańskiej” 2007) 297–319.
Gilbert M., „The Review of History in Ben Sira 44–50 and Wisdom 10–19”, Rewriting Biblical History: Essays on Chronicles and Ben Sira in Honor of Pancratius C. Beentjes (red. J. Corley – H. van Grol) (Berlin – New York: W. de Gruyter 2011) 319–334.
Goshen-Gottstein A., „Ben Sira’s Praise of the Fathers: A Canon-Conscious Reading”, Ben Sira's God (red. R. Egger-Wenzel) (Berlin: Walter de Gruyter 2002) 235–267.
Hamp V., Sirach (Die Heilige Schrift in deutscher Übersetzung, Echter – Bibel 13; Würzburg: Echter Verlag 1952).
Harvey J.D., „Toward a Degree of Order in Ben Sira’s Book”, Zeitschrift für die alttestamentliche Wissenschaft 105 (1993) 52–62.
Hayward C.T., „Multum in Parvo: Ben Sira's Portrayal of the Patriarch Joseph”, Intertextual Studies in Ben Sira and Tobit (red. J. Corley – V. Skemp) (Washington, D.C.: Catholic Biblical Association of America 2005) 185–200.
Höffken von P., „Warum schwieg Jesus Sirach über Esra?”, Zeitschrift für die alttestamentliche Wissenschaft 87 (1975) 184–202.
Jüngling H.W., „Der Bauplan des Buches Jesus Sirach”, Den Armen eine frohe Botschaft. Festschrift für Bischof Franz Kamphaus zum 65. Geburtstag (red. J. Hainz – H.W. Jüngling – R. Sebott) (Frankfurt am M.: W. de Gruyter 1997) 89–106.
Koet B.J., „Elijah as Reconciler of Father and Son: From 1 Kings 16:34 and Malachi 3:22-24 to Ben Sira 48:1-11 and Luke 1:13-17”, Rewriting Biblical History: Essays on Chronicles and Ben Sira in Honor of Pancratius C. Beentjes (red. J. Corley – H. van Grol) (Berlin – New York: W. de Gruyter 2011) 173–190.
Kondracki A. (red.), „Księga Jubileuszów”, Apokryfy Starego Testamentu (red. R. Rubinkiewicz) (PSB; Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Vocatio” 1999) 259–342.
Kowalik K.P., „Postać Abrahama w świetle Księgi Syracha”, Przeznaczyłeś nas dla Twojej prawdy (4Q 495). Studia dla Dr. Zdzisława J. Kapery w 65. rocznicę urodzin (red. W. Chrostowski) (Rozprawy i Studia Biblijne 29; Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Vocatio” 2007) 421–431.
Lee T.R., Studies in the Form of Sir 44–50 (SBLDS 75; Atlanta: Scholars Press 1986).
Lévi I., The Hebrew Text of the Book of Ecclesiasticus (Semitic Study Series; Leiden: Brill 1904).
Levison J.R., „Adam as a Mediatorial Figure in Second Temple Jewish Literature”, New Perspectives on 2 Enoch: No Longer Slavonic Only (red. A.A. Orlov – G. Boccaccini) (Studia Judaeoslavica 4; Boston: Brill 2012) 247–272.
Levison J.R., Portraits of Adam in Early Judaism: From Sirach to 2 Baruch (Journal for the Study of the Pseudepigrapha Supplement Series 1; Sheffield: Sheffield Academic Press 1988).
Mack B.L., Wisdom and the Hebrew Epic. Ben Sira’s Hymn in Praise of the Fathers (Chicago – London: The University of Chicago Press 1985).
MacKenzie R.A.F., „Ben Sira as Historian”, Trinification of the World: A Festschrift in Honor of F.E. Crowe (red. T.A. Dunne – J.M. Laport) (Toronto: Regis College Press 1978) 312–327.
Marböck J., Weisheit im Wandel: Untersuchungen zur Weisheitstheologie bei Ben Sira (Bonner Biblische Beiträge 37; Bonn: Peter Hanstein 1971).
Marböck J., „Henoch – Adam – der Thronwagen: zu frühjüdischen pseudepigraphischen Traditionen bei Ben Sira”, Biblische Zeitschrift 25 (1981) 103–111.
Marböck J., „Structure and Redaction History in the Book of Ben Sira. Review and Prospects”, The Book of Ben Sira in Modern Research. Proceedings of the First International Ben Sira Conference 28-31 July 1996 Soesterberg, Netherlands (red. P.C. Beentjes) (BZAW 255; Berlin – New York: W. de Gruyter 1997) 61–79.
Martin J.D., „Ben Sira’s Hymn to the Fathers: A Messianic Perspective”, Crises and Perspectives (red. A.S. Van der Woude) (Leiden: Brill 1986) 107–123.
Middendorp T., Die Stellung Jesu Ben Siras zwischen Judentum und Hellenismus (Leiden: Brill 1973).
Minissale A., Siracide (Ecclesiastico). Versione – Introduzione – Note (Roma: Edizioni Paoline 1980).
Minissale A., La versione greca del Siracide. Confronto con il testo ebraico alla luce dell’attività midrascica e del metodo targumico (AnBib 133; Roma: Biblical Institute Press 1995).
Morla Asensio V., Libri sapienziali e altri scritti (Introduzione allo Studio della Bibbia 5; Brescia: Paideia 1997).
Mulder O., Simon the High Priest in Sirach 50 (Supplements to the Journal for the Study of Judaism 78; Leiden – Boston: Brill 2003).
Mulder O., „Two Approaches: Simon the High Priest and YHWH God of Israel / God of All in Sirach 50”, Ben Sira’s God. Proceedings of the International Ben Sira Conference Durham – Ushaw College 2001 (red. R. Egger-Wenzel) (BZAW 321; Berlin – New York: W. de Gruyter 2002) 221–234.
Oesterley W.O.E., The Wisdom of Jesus the Son of Sirach, or Ecclesiasticus, in the Revised Version, with Introduction and Notes (Cambridge: Cambridge University Press 1912).
Palmisano M.C., Siracide. Introduzione, traduzione e commento (Nuova Versione della Bibbia dai Testi Antichi 34; Cinisello Balsamo: San Paolo 2016).
Perdue L.G., „Ben Sira and the Prophets”, Intertextual Studies in Ben Sira and Tobit (red. J. Corley – V. Skemp) (Washington, D.C.: Catholic Biblical Association of America 2005) 132–154.
Peters N., Das Buch Jesus Sirach oder Ecclesiasticus. Übersetzt und erklärt (Exegetisches Handbuch zum Alten Testament 25; Münster: Aschendorff 1913).
Peters N., Der jüngst wiederaufgefundene hebräische Text des Buches Ecclesiasticus, untersucht, herausgegeben, übersetzt und mit kritischen Noten versehen (Freiburg im Br.: Herder 1902).
Petraglio R., Il libro che contamina le mani. Ben Sirac relegge il libro e la storia d’Israele (Teologia IV; Palermo: Edizioni Agustinus 1993).
Piwowar A., „Dlaczego Syrach pominął Ezdrasza w Pochwale Ojców (Syr 44–50)?”, The Biblical Annals 1/1 (2011) 105–131.
Piwowar A., „Firmament i ciała niebieskie świadkami Boga (Syr 43,1-12)”, The Biblical Annals 7/1 (2017) 5–48.
Piwowar A., „Syrach – obrońca prawowitego arcykapłana”, Od Melchizedeka do Jezusa Arcykapłana. Biblia o kapłaństwie (red. D. Dziadosz) (ABL 5; Lublin: Wydawnictwo KUL 2010) 93–117.
Piwowar A., „Znaczenie i rola Izaaka i Jakuba w historii Izraela według Syracha (Syr 44,22-23)”, The Biblical Annals 9/1 (2019) 35–72.
Priest J., „Ben Sira 45, 25 in the Light of the Qumran Literature”, Revue de Qumrân 5/17 (1964) 111–118.
Pudełko J., „Aaron jako nauczyciel świadectw (Syr 45,17)”, Verbum Vitae 28 (2015) 133–153.

Pudełko J., „The (Apparent) Absence of Women in the Praise of the Ancestors (Sir 44–49)”, The Biblical Annals 6/1 (2016) 107–126.
Pudełko J., „(Nie)obecność kobiet w Pochwale ojców (Syr 44 – 49)”, «Niewiastę dzielną kto znajdzie?» (Prz 31,10). Rola kobiet w biblijnej historii zbawienia (red. A. Kubiś – K. Napora) (ABL 14; Lublin: Wydawnictwo KUL 2016) 195–211.
Pudełko J., „Dawid jako organizator kultu w Pochwale Ojców (Syr 47,8-10)”, Studia Biblica et Patristica Thoruniensia 10/2 (2017) 263–283.
Pudełko J., „Dlaczego Adam zamyka Pochwałę Ojców (Syr 44–49)”, The Biblical Annals 7/4 (2017) 66–82.
Pudełko J., „Użycie terminu éleos («miłosierdzie») w Pochwale ojców (Syr 44–49)”, Warszawskie Studia Teologiczne 29/1 (2016) 66–81.
Reiterer F.V., «Urtext» und Übersetzungen: Sprachstudie über Sir 44,16-45,26 als Beitrag zur Siraforschung (Arbeiten zu Text und Sprache im Alten Testament 12; St. Ottilien: Eos Verlag 1980).
Reiterer F.V., „Aaron’s Polyvalent Role”, Rewriting Biblical History. Essays on Chronicles and Ben Sira in Honor of Pancratius C. Beentjes (red. J. Corley – H. van Grol) (Deuterocanonical and Cognate Literature Studies 7; Berlin – New York: W. de Gruyter 2011) 27–56.
Sauer G., Jesus Sirach / Ben Sira (ATD Apokryphen 1; Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht 2000).
Ska J.L., „The Praise of the Fathers in Sirach (Sir 44–50) and the Canon”, J.L. Ska, The Exegesis of the Pentateuch: Exegetical Studies and Basic Questions (Forschungen zum Alten Testament 66; Tübingen: Mohr Siebeck 2009) 184–195.
Skehan P.W. – Di Lella A.A., The Wisdom of Ben Sira (The Anchor Bible 39; New York – London – Toronto: Doubleday 1987).
Smend R., Die Weisheit des Jesus Sirach erklärt (Berlin: Verlag von Georg Reimer 1906).
Snaith J.G., Ecclesiasticus or The Wisdom of Jesus Son of Sirach (The Cambridge Bible Commentary on The New English Bible, Cambridge: Cambridge University Press 1974).
Spicq C., L’Ecclésiastique (SB[PC]; Paris: Letouzey & Ané 1951).
Toepel A., „Adamic Traditions in Early Christian and Rabbinic Literature”, New Perspectives on 2 Enoch: No Longer Slavonic Only (red. A.A. Orlov – G. Boccaccini) (Leiden – Boston: Brill 2012) 305–324.
VanderKam J.C., From Joshua to Caiaphas. High Priest after the Exile (Minneapolis – Assen: Fortress Press 2004).
Weigold M., „Noah in the Praise of the Fathers: the Flood Story in Nuce”, Studies in the Book of Ben Sira (red. G.X. Géza) (Leiden: Brill 2008) 229–244.
Whybray R.N., „Ben Sira and History”, Treasures of Wisdom: Studies in Ben Sira and the Book of Wisdom (Festschrift M. Gilbert) (red. N. Calduch-Benages – J. Vermeylen) (BEThL 143; Leuven: Leuven University Press 1999) 137–145.
Witte M., „«Mose, sein Andenken sei zum Segen» (Sir 45,1): Das Mosebild des Sirachbuchs”, Biblische Notizen 107–108 (2001) 161–186.
Wright III B.G., „The Use and Interpretation of Biblical Tradition in Ben Sira's Praise of the Ancestors”, Studies in the Book of Ben Sira (red. X.G. Géza) (Leiden: Brill 2008) 183–207.
Yadin Y., The Ben Sira Scroll from Masada (The Masada Reports. Masada 6; Yigael Yadin Excavations 1963-1965. Final Reports; Jerusalem: Israel Exploration Society 1999).
Zapff B.M., Jesus Sirach 25 – 51. Kommentar zum AT mit der Einheitsübersetzung (Die Neue Echter Bibel 39; Würzburg: Echter Verlag 2010).
Ziegler J. (red.), Sapientia Iesu Filii Sirach (Septuaginta. Vetus Testamentum Graecum Auctoritate Academiae Scientiarum Gotteingensis editum 12/2; Göttingen: Vandenhoeck&Ruprecht 21980).
Pobierz

Opublikowane : 2019-02-07


Pudełko, J. (2019). Periodyzacja dziejów Izraela w "Pochwale Ojców" Księgi Syracha (Syr 44–49). Verbum Vitae, (35), 39-76. https://doi.org/10.31743/vv.4141

Judyta Pudełko  judyta.pd@gmail.com
Papieski Wydział Teologiczny w Warszawie  Polska
https://orcid.org/0000-0001-5392-4109

S. Jolanta Judyta Pudełko należy do Zgromadzenia Sióstr Uczennic Boskiego Mistrza (PDDM) i jest wykładowcą Papieskiego Wydziału Teologicznego w Warszawie. W 2006 roku uzyskała doktorat nauk teologicznych w zakresie biblistyki na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, a w latach 2007-2010 studiowała w Studium Biblicum Franciscanum w Jerozolimie, gdzie uzyskała licencjat z nauk biblijnych i archeologii. Autorka książki Wierny przyjaciel lekarstwem życia (Syr 6,16). Koncepcja przyjaźni w Księdze Syracydesa (RSB 28; Warszawa: Vocatio 2007) oraz kilkudziesięciu artykułów o charakterze naukowym i popularnonaukowym. Zaangażowana w duszpasterstwo biblijne, także jako przewodnik grup pielgrzymkowych w Ziemi Świętej, i popularyzowanie lectio divina.






Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

  1. W myśl regulacji prawnych zawartych w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Verbum Vitae". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.
  2. Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Verbum Vitae" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.
  3. Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.
  4. Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 4.0 Internationl