The Cathedral of the Assumption of the Blessed Virgin Mary in Kharkiv (1887-1891): financial aspects of its foundation in the light of archival sources

Lubow Żwanko

Państwowy Uniwersytet Biotechnologiczny w Charkowie , Ukraine
https://orcid.org/0000-0002-1107-449X


Abstract

The article presents the history of the construction of the Church of the Assumption of the Blessed Virgin Mary in Kharkiv, which was built in 1887-1891. Since 2002, the temple has served as the cathedral of the Diocese of Kharkiv-Zaporizhzhia. In the 19th century it was the only church for Catholics, where Poles, from different social strata (including soldiers of the tsarist army), gathered in large numbers. The research was based on archival documentation stored at the Kharkiv Region State Archive. The church was built in neo-Gothic style, designed by architect Bolesław Michałowski. The construction was led by Father Piotr Kisarzewski, parish priest in Kharkiv. The article presents information on the fund-raising process for the construction of the temple and shows the territorial scope of the collections (the European part of the Russia Empire and Galicia). The social strata and groups of the donors were also determined. Among the patrons of the construction were representatives of well-known Polish aristocratic families: Branicki, Sanguszko, Potocki, Sobański, Sapieha. 

Keywords:

Kharkiv church , Kharkiv cathedral, the Diocese of Kharkiv-Zaporizhzhia, Rev. Piotr Kisarzewski, Bolesław Michałowski, church destruction

Supporting Agencies:

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego - projekt „Thesaurus Poloniae” (2024)


Źródła archiwalne

Archiwum Państwowe Obwodu Charkowskiego

zespół 965, inw. 1, sygn. 6-8.

Źródła drukowane

Reingardt Fiodor, Rimsko-Katolicheskaya tserkov v Kharkove, „Khar’kovskiĭ sbornik”, (1887) t. 1, s. 260-261.

Wizyta w Charkowie, „Przegląd Katolicki”, (1893) nr 4, s. 57-59.

Opracowania

Mądzik Мarek, Korzeniowski Мariusz, Latawiec Krzysztof, Tarasiuk Dariusz, Polacy na wschodniej Ukrainie w latach 1832-1921, Lublin 2014.

Wodzianowska Irena, Rzymskokatolicka akademia w Petersburgu (1842-1918), Lublin 2007.

Żwanko Lubow, Kościoły polskie na Ukrainie Lewobrzeżnej: od założenia do zagrożenia w okresie toczącej się wojny (XIX-XXI wiek), „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne”, 121 (2023) s. 599-618. (Crossref)

Żwanko Lubow, Kościoły rzymskokatolickie na Ukrainie Lewobrzeżnej (XIX-XX wiek). Przegląd retrospektywny, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne”, 113 (2020) s. 485-510. (Crossref)

Żwanko Lubow, Kościół katedralny p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i Polonia w Charkowie: krótki szkic historyczny (XIX w.), „Orientalia Christiana Cracoviensia”, (2019) nr 11, s. 113-139. (Crossref)

Żwanko Lubow, Kibkało Dmytro, Per aspera ad astra. Listy Leona Cienkowskiego (1822-1887), Toruń 2022. (Crossref)

Żwanko Lubow, Kucharzewska Joanna, Kościół katedralny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Charkowie (1887-1891) w świetle wybranych źródeł archiwalnych, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne”, 119 (2022) s. 485-515. (Crossref)

Netografia

Zhozefina Fedorovna Helferikh (1844-1894) Supruga M.Kh. Helfericha, https://www.rubanenko.biz.ua/user_files/GelferihGorizont%2013.pdf (dostęp: 24.11.2024).

Żwanko Lubow, Katedra na Zadnieprzu: kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Charkowie, https://polonika.pl/polonik-tygodnia/katedra-wniebowziecia--najswietszej-maryi-panny (dostęp: 20.11.2024).


Published
2025-12-31


Żwanko, L. (2025). Kościół katedralny p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Charkowie (1887-1891): finansowe aspekty powstania w świetle źródeł archiwalnych . Archiwa, Biblioteki I Muzea Kościelne, 125, 729–750. https://doi.org/10.31743/abmk.17980

Lubow Żwanko  zhvan2012@gmail.com
Państwowy Uniwersytet Biotechnologiczny w Charkowie https://orcid.org/0000-0002-1107-449X