Kościół katedralny p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Charkowie (1887-1891): finansowe aspekty powstania w świetle źródeł archiwalnych
Lubow Żwanko
Państwowy Uniwersytet Biotechnologiczny w Charkowie , Ukrainahttps://orcid.org/0000-0002-1107-449X
Abstrakt
W artykule przedstawiono historię budowy kościoła pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Charkowie, który wzniesiono w latach 1887-1891. Od 2002 roku świątynia pełni funkcję katedry diecezji charkowsko-zaporoskiej. W XIX wieku był to jedyny kościół dla katolików, w którym gromadzili się licznie Polacy, z różnych warstw społecznych (m.in. żołnierze armii carskiej). Badania naukowe oparto na dokumentacji archiwalnej przechowywanej w Państwowym Archiwum Obwodu Charkowskiego. Kościół powstał w stylu neogotyckim według projektu architekta Bolesława Michałowskiego. Budową kierował ks. Piotr Kisarzewski, proboszcz parafii w Charkowie. W artykule przedstawiono informacje dotyczące procesu zbierania funduszy na budowę świątyni i ukazano zasięg terytorialny zbiórek (europejska część Imperium Rosyjskiego oraz Galicja). Ustalono również, z jakich warstw i grup społecznych pochodzili donatorzy. Wśród mecenasów budowy znaleźli się przedstawiciele znanych polskich rodów arystokratycznych: Branickich, Sanguszków, Potockich, Sobańskich, Sapiehów.
Słowa kluczowe:
kościół w Charkowie, katedra w Charkowie, diecezja charkowsko-zaporoska, ks. Piotr Kisarzewski, Bolesław Michałowski, budowa kościołaInstytucje wspierające:
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego - projekt „Thesaurus Poloniae” (2024)Bibliografia
Źródła archiwalne
Archiwum Państwowe Obwodu Charkowskiego
zespół 965, inw. 1, sygn. 6-8.
Źródła drukowane
Reingardt Fiodor, Rimsko-Katolicheskaya tserkov v Kharkove, „Khar’kovskiĭ sbornik”, (1887) t. 1, s. 260-261.
Wizyta w Charkowie, „Przegląd Katolicki”, (1893) nr 4, s. 57-59.
Opracowania
Mądzik Мarek, Korzeniowski Мariusz, Latawiec Krzysztof, Tarasiuk Dariusz, Polacy na wschodniej Ukrainie w latach 1832-1921, Lublin 2014.
Wodzianowska Irena, Rzymskokatolicka akademia w Petersburgu (1842-1918), Lublin 2007.
Żwanko Lubow, Kościoły polskie na Ukrainie Lewobrzeżnej: od założenia do zagrożenia w okresie toczącej się wojny (XIX-XXI wiek), „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne”, 121 (2023) s. 599-618. (Crossref)
Żwanko Lubow, Kościoły rzymskokatolickie na Ukrainie Lewobrzeżnej (XIX-XX wiek). Przegląd retrospektywny, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne”, 113 (2020) s. 485-510. (Crossref)
Żwanko Lubow, Kościół katedralny p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i Polonia w Charkowie: krótki szkic historyczny (XIX w.), „Orientalia Christiana Cracoviensia”, (2019) nr 11, s. 113-139. (Crossref)
Żwanko Lubow, Kibkało Dmytro, Per aspera ad astra. Listy Leona Cienkowskiego (1822-1887), Toruń 2022. (Crossref)
Żwanko Lubow, Kucharzewska Joanna, Kościół katedralny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Charkowie (1887-1891) w świetle wybranych źródeł archiwalnych, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne”, 119 (2022) s. 485-515. (Crossref)
Netografia
Zhozefina Fedorovna Helferikh (1844-1894) Supruga M.Kh. Helfericha, https://www.rubanenko.biz.ua/user_files/GelferihGorizont%2013.pdf (dostęp: 24.11.2024).
Żwanko Lubow, Katedra na Zadnieprzu: kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Charkowie, https://polonika.pl/polonik-tygodnia/katedra-wniebowziecia--najswietszej-maryi-panny (dostęp: 20.11.2024).
Państwowy Uniwersytet Biotechnologiczny w Charkowie https://orcid.org/0000-0002-1107-449X
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.
