Zniszczenia kościołów diecezji sandomierskiej na przyczółku sandomierskim w 1944 r. w świetle sprawozdań proboszczów
Ks. Bogdan Stanaszek
Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie , Polskahttps://orcid.org/0000-0001-6288-6298
Abstrakt
Sprawozdania proboszczów dotyczące zniszczeń kościołów, które napłynęły do kurii sandomierskiej wiosną 1945 r., są nieocenionym źródłem do badania strat wojennych w parafiach. Zawierają one bardzo ważne informacje na temat kościołów na przyczółku baranowsko-sandomierskim. Ustalono, że całkowicie zniszczonych zostało 5 kościołów (6 % ogółu), a uszkodzeniom, niekiedy bardzo poważnym, uległo 49 świątyń i 2 tymczasowe kaplice (63 %). Strat nie można rozpatrywać jedynie w zakresie materialnym. Prawie wszystkie świątynie były zabytkami, a wyposażenie niektórych posiadało bezcenny walor. Szkody w zakresie dziedzictwa kulturowego okazały się ogromne. Nie należy zapominać o skutkach duchowych, gdyż świątynie stanowiły dla parafian centrum życia religijnego, a niektóre wspólnoty zostały ich na dłuższy czas pozbawione.
Słowa kluczowe:
zniszczenia obiektów sakralnych w Polsce w czasie II wojny światowej, diecezja sandomierska, zniszczenia wojenne na przyczółku baranowsko-sandomierskim na przełomie 1944 i 1945 roku, dekanaty: koprzywnicki, opatowski, sandomierski, słupecki, staszowski, zawichojskiBibliografia
Źródła archiwalne
Archiwum Diecezjalne w Sandomierzu (ADS)
sygn. 0-252, Akta strat wojennych w parafiach i kościołach 1944-1945
sygn. C-19, Akta konferencji i kongregacji dekanalnych 1939-1946
sygn. PS-513, Akta parafii WNMP w Zawichoście (1846-1989)
Źródła drukowane
Mapa gmin Rzeczypospolitej Polskiej: podział administracyjny według stanu z dnia
IV 1938 roku, Biblioteka Narodowa, sygn. ZZK 10 270, https://polona.pl/preview/e8817452-a9b2-4a8d-83b6-550f7f7cf6f0
Odbudowa sandomierskich kościołów po wojnie 1939-1945, „Kronika Diecezji Sandomierskiej”, 43 (1950) nr 3, s. 97-103.
Rocznik jubileuszowy diecezji sandomierskiej, t. 1, red. P. Tylec, R. Janiec, B. Krzos, S. Gurba, Sandomierz 2018.
Spis duchowieństwa i parafii diecezji sandomierskiej 1946 r., Sandomierz b.d.w.
Opracowania
Bazak Agata, Parafia świętego Bartłomieja w Staszowie 1918-2000. Zarys dziejów, Sandomierz 2005.
Stanaszek Bogdan, Budownictwo kościelne w diecezji sandomierskiej w latach 1945-1970, „Studia Sandomierskie”, 9 (2002) s. 372-473.
Stanaszek Bogdan, Diecezja sandomierska w powojennej rzeczywistości politycznej 1945- 1967, t. 1, Problematyka personalno-organizacyjna, Sandomierz 2006.
Stanaszek Bogdan, Nowakowski Ryszard, Słownik biograficzny księży diecezji sandomierskiej, t. 1, Sandomierz 2014.
Stańczyk Henryk, Walka o przyczółek sandomierski latem 1944 r., „Piotrkowskie Zeszyty Historyczne”, (2001) z. 1, s. 173-187.
Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie https://orcid.org/0000-0001-6288-6298
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.
