Is Mark Interested in Jesus’ Time? Relationship of the Chronological Markers to Markan Theology and the Historical Realities of Jesus’ Ministry


The paper provides – apart from a positive answer to the question in the title – a description of the references to time in the Gospel of Mark. The fulfillment of the time that Jesus announces means that the response of the recipients of His public activity is definitive, especially in the case of those who had previously heard John the Baptist’s proclamation. The chronological markers are not introduced into the narrative randomly or arbitrarily, rather their use in the text depends on the historical circumstances of Jesus’ earthly activity. The absence of such markers during the journey to Jerusalem, for example, is due to the limited knowledge of that topography on the part of Jesus’ disciples. By contrast, the frequency of time references during the periods of Jesus’ activity in Galilee and in Jerusalem is connected with His moving from and to Capernaum and Bethany, in the latter case reflecting both the expansion of Jerusalem’s borders and the opening of the city gates at night during the Passover period.


Gospel of Mark, time, historical realities of Jesus’ ministry

Babut, J.-M., „Les premiers mots de Jésus”, Études Théologiques et Religieuses 88/2 (2013) 185–204. DOI:

Bammel, E., „Seminar Report: The Baptist in Early Christian Tradition,” New Testament Studies 18 (1971–1972) 95–128. DOI:

Decker, R.J., Temporal Deixis of the Greek Verb in the Gospel of Mark with Reference to Verbal Aspect (New York: Lang 2001).

Egger, W., Frohbotschaft und Lehre. Die Sammelberichte des Wirkens Jesu im Markusevangelium (Frankfurt am Main: Knecht 1976).

Euzebjusz z Cezarei, Historia kościelna. O Męczennikach palestyńskich (tł. A. Lisiecki) (Poznań: Fiszer & Majewski 1924).

Focant, C., L’évangile selon Marc (Paris: Cerf 2004).

France, R.T., The Gospel of Mark (Grand Rapids, MI – Cambridge: Eerdmans 2002).

Hedrick, C.W., „What Is a Gospel? Geography, Time and Narrative Structure,” Perspectives in Religious Studies 10 (1983) 255–268.

Huber, K., Jesus in Auseinandersetzung. Exegetische Untersuchungen zu den sogenannten Jerusalemer Streitgesprächen des Markusevangeliums im Blick auf ihre christologischen Implikationen (Würzburg: Echter 1995).

Irenaeus Lugdunensis, Adversus haereses, [dostęp: 12.12.2019].

Ireneo di Lione, Contro le eresie (red. E. Bellini, G. Maschio) (Milano: Jaca Book 1997).

Józef Flawiusz, Dawne dzieje Izraela, wyd. 3 (tł. Z. Kubiak – J. Radożycki) (Warszawa: Rytm 1993) I-II.

Józef Flawiusz, Wojna żydowska, wyd. 2 (tł. J. Radożycki) (Warszawa: Rytm 1991).

Klauck, H.-J., Vorspiel im Himmel? Erzähltechnik und Theologie im Markusprolog (Neukirchen-Vluyn: Neukirchener 1997).

Malina, A., „Prawda w Ewangeliach. Znaczenie szczegółów narracji dla badań historycznych i literackich,” Biblical Annals 7/3 (2017) 347–358.

Moloney, F.J., The Gospel of Mark. A Commentary (Peabody, MA: Hendrickson 2002).

Morales Ríos, J.H., „«Le cose viste»: tra silenzio proclamazione Mc 1,1; 9,9 e 16,6-7: tre testi in stretto rapporto”, Antonianum 82/2 (2007) 209–245.

Payot, C., „Le baptême de Jésus dans les évangiles synoptiques,” Cahiers bibliques 7 (1969) 3–20.

Roberts, A. – Donaldson, J. (red.), Ante-Nicene Christian Library. Translations of the Writings of the Fathers Down to A.D. 325 (Edinburgh: Clark 1868) V/1.

Schildgen, B.D., Crisis and Continuity. Time in the Gospel of Mark (Sheffield: Sheffield Academic Press 1998).

Stock, K., „Gliederung und Zusammenhang in Mk 11–12,” Biblica 59 (1978) 481–515.

Van Oyen, G., „Πεπληρωται ο καιρος (Mark 1,15). Jesus’ Time as Decisive Time in the Gospel of Mark,” Temporalité et intrigue. Hommage à André Wénin (red. H. Ausloos – D. Luciani) (Leuven – Paris – Bristol, CT: Peeters 2018) 251–260. DOI:

Weigandt, P., Zeit und Ort im Markusevangelium (Darmstadt: Wissenschaftliche Buchgesellschaft 2018).

Wenham, J.W., „Mark 2,26,” Journal of Theological Studies NS 1/2 (1950) 156. DOI:

Wischmeyer, O., „Konzepte von Zeit bei Paulus und im Markusevangelium,” Paul and Mark. Comparative Essays. I. Two Authors at the Beginnings of Christianity (red. O. Wischmeyer – D.C. Sim – Ian J. Elmer) (Berlin – Boston, MA: De Gruyter 2014) 361–392. DOI:


Malina, A. (2020). Is Mark Interested in Jesus’ Time? Relationship of the Chronological Markers to Markan Theology and the Historical Realities of Jesus’ Ministry. Verbum Vitae, 38(1), 109–123.

Artur Malina

Artur Malina, ur. 1965 r., prezbiter archidiecezji katowickiej, profesor nauk teologicznych, doktor nauk biblijnych; wykłada w Uniwersytecie Śląskim w Katowicach; wiceprzewodniczący Stowarzyszenia Biblistów Polskich; członek Catholic Biblical Association of America, Society of Biblical Literature, Polskiego Towarzystwa Filologicznego i Komitetu Nauk Teologicznych Polskiej Akademii Nauk (kadencje 2007–2010; 2011–2014, 2020–2023). Autor monografii, Ewangelia według św. Marka, część 1: 1, 1 – 8, 26. Wstęp – przekład z oryginału – komentarz (Częstochowa: Edycja Świętego Pawła 2013); List do Hebrajczyków. Wstęp – przekład z oryginału – komentarz (Częstochowa: Edycja Świętego Pawła 2018).


The author(s) grant (s) to the Licensee a non-exclusive and royalty-free license in accordance with the provisions of the Appendix: LICENSE TO USE THE WORK