Prawno-kanoniczny zakaz podejmowania przez duchownych niektórych rodzajów działalności i jego znaczenie na gruncie prawa polskiego


Abstrakt

Autor artykułu podejmuje kwestię zakazu prowadzenia przez duchownych działalności określonej w kan. 285 § 4 i kan. 286 Kodeksu Prawa Kanonicznego. Wynika z nich, że objęcie przez duchownego zarządu dóbr należących do świeckich, wejście w posiadanie świeckiego urzędu, z którym łączy się obowiązek składania rachunków, oraz stałe zajmowanie się handlem i transakcjami nastawionymi wyłącznie na zysk, stanowią przekroczenie przepisu prawa kanonicznego. Zakazy te jednak nie mogą być uznane za obowiązujące na gruncie prawa polskiego, a czynności dokonywane przez duchownego sprawującego taki urząd lub funkcję będą ważne. Omawiane normy prawa kanonicznego nie mają bowiem w Rzeczypospolitej Polskiej charakteru norm prawa powszechnie obowiązującego ani też wewnętrznie obowiązującego (art. 87 i art. 93 Konstytucji RP). Innymi słowy, chociaż Kościół katolicki, w imię zasady autonomii, ma prawo do samoorganizacji i samorządności, jego prawo własne jest obcym względem prawa polskiego. W efekcie, duchowny, który niezgodnie z prawem kanonicznym zasiada w zarządzie spółki kapitałowej lub przedsiębiorstwa państwowego, powinien być uznany za działającego zgodnie z prawem. Inna wykładnia obowiązujących przepisów podważałaby zasadę pewności i bezpieczeństwa obrotu gospodarczego.


Słowa kluczowe

duchowni; zarząd dóbr; handel; prawo kanoniczne; Kościół katolicki; kościoły i związki wyznaniowe; prawo wyznaniowe; Kodeks Prawa Kanonicznego; duchowny; osoba duchowna

Alasia, Joseph Antonius. 1783. Commentarii de Legibus, de Actibus humanis, de Justitia et Iure. b.m.w.: JM. Briolus.

Bączkowicz, Franciszek. 1957. Prawo kanoniczne. Podręcznik dla duchowieństwa, t. 1. Opole: Wydawnictwo Diecezjalne Św. Krzyża.

Busso, Ariel David. 2014. „La normativa y el procedimiento de las irregularidades e impedimentos para la recepción y el ejercicio del Orden Sagrado”. Annuario Argentino de Derecho Canónico 20: 27-53.

Cappello, Felix. 1961. Summa Iuris Canonici, vol. 1. Romae: Apud aedes Universitatis Gregorianae.

Conte a Coronata, Matheo. 1950. Institutiones iuris canonici ad usum utriusque cleri et scholarum, t. 1. Taurini-Romae: Marietti.

Gałkowski, Tomasz. 2016. „Zakaz uprawiania handlu i dokonywania transakcji przez duchownych Kościoła katolickiego”. Łódzkie Studia Teologiczne 25/2: 79-90.

González del Valle, José María. 2011. „De ordine. Święcenia”. W: Codex Iuris Canonici. Kodeks Prawa Kanonicznego. Komentarz. Edycja polska na podstawie wydania hiszpańskiego, red. P. Majer, 749-780. Kraków: Wolters Kluwer.

Ignatowicz, Jerzy, Krzysztof Stefaniuk. 2003. Prawo rzeczowe. Warszawa: LexisNexis.

Jone, Heriberto. 1950. Commentarium in Codicem Iuris Canonici, t. 1. Paderborn: F. Schöning.

Jougan, Alojzy. 1992. Słownik kościelny łacińsko-polski. Warszawa: Wydawnictwo Archidiecezji Warszawskiej.

Krajczyński, Jan. 2012. „Opinia prawna dotycząca ważności weksli podpisanych przez Dyrektora Caritas Diecezji Płockiej”. Przegląd Prawa Wyznaniowego 4: 214-250.

Kudła, Janusz. 2009. Instrumenty finansowe i ich zastosowania. Warszawa: Wydawnictwo Key Text.

Lewandowski, Mariusz. 2014. „Ochrona pracownika przed dyskryminacją w polskim prawie pracy”. Palestra 3-4: 137-153.

Mezglewski, Artur. 2011. „Opinia prawna dotycząca problemu obowiązywania prawa wewnętrznego związków wyznaniowych w obrocie prawnym”. Przegląd Prawa Wyznaniowego 3: 251-258.

Pieńkos, Jerzy. 1993. Słownik łacińsko-polski. Prawo rzymskie i kanoniczne. Teologiczne słownictwo kościelne. Nauki humanistyczne i społeczne. Zwroty i wyrażenia używane w nauce i kulturze. Sentencje, maksymy, aforyzmy, paremie. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze.

Pietrzak, Michał. 2006. „Prawo kanoniczne w polskim systemie prawnym”. Państwo i Prawo 8: 16-31.

Rincón-Pérez, Tomás. 2011. „De ministris sacris seu de clericis. Święci szafarze czyli duchowni”. W: Codex Iuris Canonici. Kodeks Prawa Kanonicznego. Komentarz. Edycja polska na podstawie wydania hiszpańskiego, red. Piotr Majer, 223-274. Kraków: Wolters Kluwer.

Skąpski, Michał. 2006. Ochronna funkcja prawa pracy w gospodarce rynkowej. Kraków: Zakamycze.

Skoczyński, Jacek. 1999. „Zasada równego traktowania pracowników”. Praca i Zabezpieczenie Społeczne 7-8: 2-5.

Sobczyk, Arkadiusz. 2014. „Prawo i człowiek pracujący – między ochroną godności a równości”. W: Aksjologiczne podstawy prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, red. Michał Skąpski, Krzysztof Ślebzak, 31-59. Poznań: Ars Boni et Aequi.

Surdej, Aleksander. 2011. Nowoczesne państwo a gospodarka rynkowa. Warszawa: Instytut Obywatelski.

Wernz, Franciscus Xaverius. 1913. Ius decretalium, t. II. Prati: Giachetti.

Wernz, Franciscus Xaverius. 1943. Ius canonicum ad Codicis normam exactum opera Petri Vidal, t. 2 (De personis). Romae: Apud aedes Universitatis Gregorianae.

Ziemianin, Bronisław. 2003. Prawo rzeczowe. Kraków: Zakamycze.
Pobierz

Opublikowane : 2018-12-18


Krajczyński, J. (2018). Prawno-kanoniczny zakaz podejmowania przez duchownych niektórych rodzajów działalności i jego znaczenie na gruncie prawa polskiego. Studia Z Prawa Wyznaniowego, 21, 75-94. https://doi.org/10.31743/spw.193

Jan Krajczyński 
Wydział Prawa Kanonicznego, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie,  Polska
https://orcid.org/0000-0001-9170-4449

Ks. dr hab., prof. UKSW, Katedra Prawa o Posłudze Nauczania i Uświęcania, Wydział Prawa Kanonicznego, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, ul. Dewajtis 5, 01-815 Warszawa.




CitedBy Crossref
0

CitedBy Scopus
0



Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

  1. Zgodnie z ustawą z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, autor publikacji przenosi na wydawcę autorskie prawa majątkowe do utworu na wszelkich polach eksploatacji znanych w chwili zawarcia umowy.
  2. Teksty składane do publikacji w „Studiach z Prawa Wyznaniowego" nie mogą naruszać praw autorskich osób trzecich. Oryginalność publikacji naukowej autor potwierdza w składanym oświadczeniu i w podpisywanej umowie wydawniczej.
  3. Za zgodą redakcji opublikowane w czasopiśmie teksty mogą być przedrukowywane w innych publikacjach (ze wskazaniem miejsca ich pierwotnej publikacji). 
  4. Redakcja nie pobiera od autorów żadnych opłat za zgłoszenie tekstu, jego opracowanie oraz publikację, ani nie wypłaca honorariów autorskich. 
  5. Autorzy mają prawo zamieszczać swoje prace (w wersji udostępnionej przez wydawcę) w Internecie (np. w repozytoriach instytucjonalnych lub na własnej stronie internetowej) dopiero po ich opublikowaniu w niniejszym czasopiśmie.
  6. Redakcja zapewnia bezpłatny i otwarty dostęp (ang. open access) do całej zawartości czasopisma, zgodnie z definicją otwartego dostępu BOAI (Budapest Open Access Initiative), co czyni wyniki badań bardziej dostępnymi i wspiera wymianę wiedzy na poziomie krajowym i międzynarodowym.
  7. Teksty opublikowane w tomach 1-13 udostępniane są na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Bez utworów zależnych (CC BY-NC-ND 4.0). Obecnie, od tomu 14, teksty opublikowane w "Studiach z Prawa Wyznaniowego" są udostępniane na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa CC BY 4.0.